گروه آموزشی زبان چینی میرزایی

雷彬博士汉语教学团队

مجموعه آموزش بین المللی گام به گام زبان چینی از مقدماتی تا پیشرفته برای فارسی زبانان دنیا

درس سیزدهم از ترم اول –  سطح مقدماتی

阅读

تمرین خواندن

این بسته آموزشی از مجموعه آموزش بین المللی گام به گام زبان چینی از مقدماتی تا پیشرفته برای فارسی زبانان دنیا، شامل 5 تمرین از آنچه که تا کنون خوانده ایم به صورت کلی و بررسی قالبهای تلفظی آهنگها و ترکیب آنها با هم به صورت خاص، همراه با نکات و قوانینی است که در هر قسمت توضیح داده خواهد شد.

练习(一)

تمرین شماره یک

در این تمرین دو نکته را مورد بررسی قرار می دهیم.

نکته اول:

در این تمرین هدف اصلی یادگیری قالب آهنگ اول و ترکیب آن با چهار آهنگ زبان چینی یعنی، آهنگ اول تا چهارم و بدون آهنگها است. به خوبی گوش کنید و این قالب را به درستی یاد گیرید.

نکته دوم:

قانون استرس هجاهای چینی.

این تمرین، از طریق سایت رسمی گروه آموزشی زبان چینی میرزایی Persiansino.com در اختیار زبان آموزان عزیز قرار گرفت. جهت دانلود به قسمت آموزش تصویری مراجعه فرمایید.

 

دانلود درس سیزدهم – قسمت اول

练习(二)

تمرین شماره دو

در این تمرین دو نکته را مورد بررسی قرار می دهیم.

نکته اول:

در این تمرین هدف اصلی یادگیری قالب آهنگ دوم و ترکیب آن با چهار آهنگ زبان چینی یعنی، آهنگ اول تا چهارم و بدون آهنگها است. به خوبی گوش کنید و این قالب را به درستی یاد گیرید.

نکته دوم:

قانون تغییر آهنگ عدد یک

 

دانلود درس سیزدهم تمرین دوم

 

练习(三)

تمرین شماره سه
در این تمرین دو نکته را مورد بررسی قرار می دهیم.

نکته اول:
در این تمرین هدف اصلی یادگیری قالب آهنگ سوم که بسیار مهم هست و ترکیب آن با چهار آهنگ زبان چینی یعنی، آهنگ اول تا چهارم و بدون آهنگها است. به خوبی گوش کنید و این قالب را به درستی یاد گیرید.
نکته دوم:
پنج قانون تلفظ صحیح؛ 儿华韵

برای خرید و دانلود تمرین سوم روی دکمه زیر کلیک کنید:

خرید و دانلود تمرین سوم

 

练习(四)
تمرین شماره چهارم
در این تمرین سه نکته را مورد بررسی قرار می دهیم

نکته اول:
در این تمرین هدف اصلی یادگیری قالب تلفظی آهنگ چهارم و ترکیب آن با چهار آهنگ زبان چینی یعنی، آهنگ اول تا چهارم و بدون آهنگها است. به خوبی گوش کنید و این قالب را به درستی یاد بگیرید.
نکته دوم:
روش خواندن سه آهنگ سوم با هم
نکته سوم:
ادامه تغییر آهنگ (不:bù)

برای خرید و دانلود این تمرین روی لینک زیر کلیک کنید:

خرید و دانلود تمرین چهارم درس سیزدهم

 

练习(五)
تمرین شماره پنجم
در این تمرین دو نکته را مورد بررسی قرار می دهیم 

نکته اول:
در این تمرین هدف اصلی یادگیری قالب تلفظ آهنگ اول، دوم، سوم و چهارم در ترکیب آنها با هجاهای qīngshēngیعنی بدون آهنگها است. به خوبی گوش کنید و این قالب را به درستی یاد بگیرید.
نکته دوم:
ادامه قانون تغییر آهنگ عدد یک (yī)

برای خرید و دانلود تمرین پنجم روی دکمه زیر کلیک کنید:

خرید و دانلود تمرین پنجم از درس سیزدهم

گروه آموزشی زبان چینی میرزایی
雷彬博士汉语教学团队
مجموعه آموزش بین المللی گام به گام زبان چینی از مقدماتی تا پیشرفته برای فارسی زبانان دنیا
درس هفتم از ترم اول، آموزش دو قانون بسیار مهم تغییر آهنگ در زبان چینی半三声. 轻声 یعنی هجاهای بدون آهنگ، آهنگ سوم و ترکیب آن با سایر آهنگهای دیگر در یک فایل. خواندن تمرینات مهم این قسمت در فایل جداگانه – سطح مقدماتی

در درس هفتم، دو قانون بسیار مهم در تلفظ زبان چینی را بررسی می کنیم. پس از یادگیری آنها، در فایل جداگانه، تمرین های این قسمت را با هم می خوانیم و تلفظ استاندارد این دو تغییر مهم را یاد می گیریم. نکات بسیار مهم و کلیدی این درس، با بکارگیری روشی ساده، آموزش داده شده است. این مجموعه، از طریق سایت رسمی گروه آموزشی زبان چینی میرزایی Persiansino.com در اختیار زبان آموزان عزیز قرار گرفت. جهت دانلود به سایت، قسمت آموزش تصویری مراجعه فرمایید.
قابل توجه زبان آموزان عزیر؛ کسانی که فایلهای آموزشی را هفته اول، از تاریخ 99/04/26 الی 99/05/01 تهیه کنند، می توانند از تخفیف 20 درصدی آن استفاده نمایند.

مجموعه آموزش بین المللی گام به گام زبان چینی از مقدماتی تا پیشرفته برای فارسی زبانان دنیا
درس سوم این مجموعه آموزشی منحصر به فرد که شامل آموزش گام به گام زبان چینی از مقدماتی تا پیشرفته می باشد از طریق سایت رسمی گروه آموزشی زبان چینی میرزایی Persiansino.com در اختیار زبان آموزان عزیز قرار گرفت. جهت دانلود به بخش آموزش‌ تصویری مراجعه فرمایید.
قابل توجه زبان آموزان عزیر؛ کسانی که فایلهای آموزشی را تا یک هفته اول تهیه نمایند می توانند از تخفیف 20 درصدی آن استفاده کنند.

این مجوعه آموزشی، با زبانی ساده و بر اساس روش آموزش بین المللی زبان چینی با تاکید بر اصول چهار گانه آموزش زبان چینی شامل: شنیدن، حرف زدن، خواندن و نوشتن مطالب خود را ارائه می کند که زبان آموزان می توانند به راحتی زبان متفاوت چینی را در بالاترین کیفیت و کوتاهترین زمان بیاموزند. پس از پایان این مجموعه آموزشی، زبان آموزان می توانند به راحتی نمره عالی HSK4 را دریافت نمایند و در صورت علاقه و تلاش بیشتر می توانند در آزمون HSK5 شرکت کرده و نمره مطلوب را بدست آورند.
در این مجموعه آموزشی، زبان آموزان علاوه بر فراگیری زبان چینی، با فرهنگ، تاریخ و جامعه شناسی چین نیز آشنا خواهند شد که نقش موثری در ارتباطات و همکاری با آن کشور دارد.

دانشجوی گروه آموزشی زبان چینی میرزایی و مدیرعامل شرکت مهندسی- تولیدی در زمینه محصولات الکترونیکی

تبریک سال نو

آداب و رسوم مردمی

民俗

عید بهار چین

عید بهار در واقع همانند عید نوروز ایران، عید ملی، فرخنده و پرنشاط است. به طور کلی از قدیم الایام، سال در تقویم کشاورزی چینی با ١٢ نام حیوان یعنی گاو، ببر، مار، موش، خوک، میمون، خرگوش، اسب، خروس، گوسفند، سگ و اژدها مشخص شده است. اژدها در عهد قدیم توتم ( یعنی روح یا موجود حافظ قبیله ملت چین به شمار می رفت.

تقویم کشاورزی چینی

 

در روایات قدیمی چینی، اژدها همواره به موجودی صاحب نیرو و قدرت، جسوری و بیباکی، ترسیم شده است و از دیدگاه مردم چنین روحیه ای دقیقا سمبل ایده ال ملت چین است. مردم، اژدها، این حیوان افسانه ای را می پرستند و آرزومندند تا اژدها خجستگی و میمنت را برایشان به همراه بیاورد.

جشن بهار

از تاریخ عید بهار تاکنون ۴ هزار سال می گذرد. در بیش از دو هزار و صد سال قبل از میلاد مردم آن زمان حرکت یک دور ستاره مشتری ( یعنی ژوپیتر) را یک ( تسئو) می دانستند و این عید را نیز ” تسئو” می نامیدند. اما نام این عید در یک هزار سال قبل از میلاد به ” نیِن 年:nián ” یعنی پرحاصل تغییر کرد.

گفته می شود که در روزگاران بسیار دور که به باور عده ی زیادی به حدود ۱۷۰۰ سال قبل از میلاد مسیح برمی گردد، دهکده ای به نام نیِن در کشور چین وجود داشته و دیو ترسناکی در آن زندگی می کرده است. این دیو بچه ها را می بلعید و مردم را می ترساند تا این که به طور اتفاقی مردم دهکده متوجه شدند که رنگ قرمز و صدای بلند چیزی است که دیو از آن می ترسد به همین خاطر در همه جای دهکده از رنگ قرمز استفاده کردند، از آن زمان تا به امروز به این روز گوآ نیِن “过年:guò nián “می گویند که به معنی گذر سال است. به همین خاطر است که چینی ها این روز را که برایشان روز مهمی است جشن می گیرند. در واقع آن ها رسیدن سال جدید را در کنار خانواده شان با آرزوی داشتن سال پر آرامش جشن می گیرند.

 

جشن بهار

 

به رسم و عادت عامیانه در چین ایام عید بهار از ٢٣ دسامبر شروع می شود و تاعید فانوس در تاریخ ١۵ ماه آینده خاتمه می یابد که جمعا سه هفته طول می کشد. به منظور گرامیداشت ایام عید از شهرها گرفته تا دهکده ها، مردم فعالیتهای مختلفی را انجام می دهند و جشنهایی برپا می کنند. درروستاها کشاورزان به خانه تکانی و شستن لباسها و لحاف وغیره می پردازند تا با پاکی و پاکیزگی به پیشواز سال نو بروند. آنان همچنین خوراکیهای گوناگونی مانند شکلات و آب نبات، کیک، گوشت و سبزیجات برای پذیرایی از مهمانان تهیه می کنند. درشهرهای بزرگ مقدمات عید نیز از مدتها قبل ازعید شروع می گردد. سازمانها و ادارات فرهنگی و گروههای هنری برنامه های هنری خود را آماده می سازند و در پارکها برنامه های تفریحی و بازی های گروهی جدید و بیشماری برای مردم انجام می شود. موسسات تجاری نیز برای برآوردن نیاز مشتریان خود کالاها و اجناس متنوع را از کشورها و حتی خارج از چین وارد می کنند. عید بهار چین همانند عید نوروز ایران عید ملی، فرخنده، پرشکوه و پر نشاط است. به طور کلی در نواحی مختلف چین رسوم و آداب سنتی برای برگزاری این عید متفاوت است.

 

اما ضیافت شام با حضور کلیه اعضای خانواده د رشب آستانه عید چه در شمال چه در جنوب کشور لازم و ضروری است. در جنوب این غذا غالبا از بیش از ١٠ خوراک تشکیل می شود که در میان آنها ماهی و خوراکی تهیه شده از خمیر لوبیا باید دیده شود. زیرا این دو خوراک در تلفظ به چینی با ” مرفه بودن ” تقریبا یکی است. در شمال این غذا را اغلب ” جیاوجه饺子:Jiǎozi ” تشکیل می دهد.

 

ضیافت سال نو

 

خانواده ها دراین شب در کنار یکدیگر به تهیه این خوراک سنتی مشغول می شوند. شایان ذکر است که در میان خوراکهای سنتی عید بهار، غذاهای شیرین از آرد برنج چسبیده به چینی ” نیا گا” حتما باید وجود داشته باشد. به این دلیل که نشانگر ارتقای دائمی سطح زندگی، گردهم آمدن و سعادتمندی اعضای خانواده است. در آستانه سال جدید به تقویم کشاورزی چین، مردم با سرور و شادی با سال گذشته وداع نموده و به پیشواز سال جدید می روند. دربعضی مناطق مردم به آتش زدن ترقه و آتش بازی هم می پردازند. از اول سال نو اعضای خانواده ملبس به لباسهای زیبا و نو به استقبال مهمانان و یا دیدار از خویشاوندان و دوستان می پردازند.

آنها هنگام ملاقات جملات مبارکی چون ” سال نومبارک” و ” یا عید بهار مبارک باد “را می گویند و سپس به خوردن میوه و شکلات و چای مشغول می شوند و با هم گفت و گو می کنند.

 

تبریک سال نو

 

در ایام عید بهار برنامه های هنری و تفریحی جالب توجه و رنگارنگ است. دربعضی جاها اپراها و فیلمهای ویژه عید به معرض نمایش گذارده می شود و در بعضی مناطق دیگر برنامه های هنری عامیانه نظیر رقص شیر، یان گو و رقص با چوب پا و غیره اجرا می شود که به این ترتیب محیطی مملو از وجد و شادی برهمه جا حکم فرماست. البته بیشتر مردم ترجیح می دهند درخانه برنامه های تلویزیونی خاص عید بهار را تماشا می کنند. گفتنی است که چسباندن  تابلوهای خوشنویسی و نقاشی های ویژه عید بهار روی دیوار، روشن کردن فانوس نیز از جمله برنامه های عید بهار است. درایام این عید جشن فانوس نیز جلوه ای خاص دارد.

 

فانوس رنگی

 

فانوسهای رنگی درواقع از جمله هنرهای دستی و سنتی مردمی چین است. مردم با در دست داشتن اشکال مختلف و متنوع فانوسها که بر روی آن شکل حیوانات مناظر طبیعی و چهره های قهرمانان ترسیم شده است در یک جا جمع می شوند و شادی می کنند. البته پا به پای ارتقای سطح زندگی مردم، آنان ضمن حفظ رسوم و آاداب سنتی، برنامه های جدیدی به وجود آورده اند. برای نمونه جهانگردی و چین گردی به رسم نوین چینیها در ایام عید بهار اضافه شده است.

 

 

در ادامه به معرفی سایر آداب و رسوم مردم چین خواهیم پرداخت.

 

 

春节简介

春节,是农历正月初一,又叫阴历年,俗称“过年”。这是我国民间最隆重、最热闹的一个传统节日。春节的历史很悠久,它起源于殷商时期年头岁尾的祭神祭祖活动。按照我国农历,正月初一古称元日、元辰、元正、元朔、元旦等,俗称年初一,到了民国时期,改用公历,公历的一月一日称为元旦,把农历的一月一日叫春节。

春节到了,意味着春天将要来临,万象复苏草木更新,新一轮播种和收获季节又要开始。人们刚刚度过冰天雪地草木凋零的漫漫寒冬,早就盼望着春暖花开的日子,当新春到来之际,自然要充满喜悦载歌载舞地迎接这个节日。

  千百年来,人们使年俗庆祝活动变得异常丰富多彩,每年从农历腊月二十三日起到年三十,民间把这段时间叫做“迎春日”,也叫“扫尘日”,在春节前扫尘搞卫生,是我国人民素有的传统习惯。

然后就是家家户户准备年货,节前十天左右,人们就开始忙于采购物品,年货包括鸡鸭鱼肉、茶酒油酱、南北炒货、糖饵果品,都要采买充足,还要准备一些过年时走亲访友时赠送的礼品,小孩子要添置新衣新帽,准备过年时穿。

在节前要在住宅的大门上粘贴红纸黄字的新年寄语,也就是用红纸写成的春联。屋里张贴色彩鲜艳寓意吉祥的年画,心灵手巧的姑娘们剪出美丽的窗花贴在窗户上,门前挂大红灯笼或贴福字及财神、门神像等,福字还可以倒贴,路人一念福倒了,也就是福气到了,所有这些活动都是要为节日增添足够的喜庆气氛。

春节的另一名称叫过年。在过去的传说中,年是一种为人们带来坏运气的想象中的动物。年一来。树木凋蔽,百草不生;年一过,万物生长,鲜花遍地。年如何才能过去呢?需用鞭炮轰 ,于是有了燃鞭炮的习俗,这其实也是烘托热闹场面的又一种方式。

春节是个欢乐祥和的节日,也是亲人团聚的日子,离家在外的孩子在过春节时都要回家欢聚。过年的前一夜,就是旧年的腊月三十夜,也叫除夕,又叫团圆夜,在这新旧交替的时候,守岁是最重要的年俗活动之一,除夕晚上,全家老小都一起熬年守岁,欢聚酣饮,共享天伦之乐,北方地区在除夕有吃饺子的习俗,饺子的作法是先和面,和字就是合;饺子的饺和交谐音,合和交有相聚之意,又取更岁交子之意。在南方有过年吃年糕的习惯,甜甜的粘粘的年糕,象征新一年生活甜蜜蜜,步步高。
待第一声鸡啼响起,或是新年的钟声敲过,街上鞭炮齐鸣,响声此起彼伏,家家喜气洋洋,新的一年开始了,男女老少都穿着节日盛装,先给家族中的长者拜年祝寿,节中还有给儿童压岁钱,吃团年饭,初二、三就开始走亲戚看朋友,相互拜年,道贺祝福,说些恭贺新喜、恭喜发财、恭喜、过年好等话,祭祖等活动。

  节日的热烈气氛不仅洋溢在各家各户,也充满各地的大街小巷,一些地方的街市上还有舞狮子,耍龙灯,演社火,游花市,逛庙会等习俗。这期间花灯满城,游人满街,热闹非凡,盛况空前,直要闹到正月十五元宵节过后,春节才算真正结束了。

  春节是汉族最重要的节日,但是满、蒙古,瑶、壮、白、高山、赫哲、哈尼、达斡尔、侗、黎等十几个少数民族也有过春节的习俗,只是过节的形式更有自己的民族特色,更蕴味无穷。

春节的由来与传

      春节和年的概念,最初的含意来自农业,古时人们把谷的生长周期称为“年”,《说文。禾部》:“年,谷熟也:。在夏商时代产生了夏历,以月亮圆缺的周期为月,一年划分为十二个月,每月以不见月亮的那天为朔,正月朔日的子时称为岁首,即一年的开始,也叫年,年的名称是从周朝开始的,至了西汉才正式固定下来,一直延续到今天。但古时的正月初一被称为“元旦”,直到中国近代辛亥革命胜利后,南京临时政府为了顺应农时和便于统计,规定在民间使用夏历,在政府机关、厂矿、学校和团体中实行公历,以公历的元月一日为元旦,农历的正月初一称春节。

  1949年9月27日,新中国成立,在中国人民政治协商会议第一届全体会议上,通过了使用世界上通用的公历纪元,把公历的元月一日定为元旦,俗称阳历年;农历正月初一通常都在立春前后,因而把农历正月初一定为“春节”,俗称阴历年。
传统意义上的春节是指从腊月初八的腊祭或腊月二十三的祭灶,一直到正月十五,其中以除夕和正月初一为高潮。在春节这一传统节日期间,我国的汉族和大多数少数民族都有要举行各种庆祝活动,这些活动大多以祭祀神佛、祭奠祖先、除旧布新、迎禧接福、祈求丰年为主要内容。活动形式丰富多彩,带有浓郁的民族特色。

  春节传说之一:熬年守岁

守岁,就是在旧年的最后一天夜里不睡觉,熬夜迎接新一年的到来的习俗,也叫除夕守岁,俗名“熬年”。探究这个习俗的来历,在民间流传着一个有趣的故事:

太古时期,有一种凶猛的怪兽,散居在深山密林中,人们管它们叫“年”。它的形貌狰狞,生性凶残,专食飞禽走兽、鳞介虫豸,一天换一种口味,从磕头虫一直吃到大活人,让人谈“年”色变。后来,人们慢慢掌握了“年”的活动规律,它是每隔三百六十五天窜到人群聚居的地方尝一次口鲜,而且出没的时间都是在天黑以后,等到鸡鸣破晓,它们便返回山林中去了。

算准了“年”肆虐的日期,百姓们便把这可怕的一夜视为关口来煞,称作“年关”,并且想出了一整套过年关的办法:每到这一天晚上,每家每户都提前做好晚饭,熄火净灶,再把鸡圈牛栏全部拴牢,把宅院的前后门都封住,躲在屋里吃“年夜饭”,由于这顿晚餐具有凶吉未卜的意味,所以置办得很丰盛,除了要全家老小围在一起用餐表示和睦团圆外,还须在吃饭前先供祭祖先,祈求祖先的神灵保佑,平安地度过这一夜,吃过晚饭后,谁都不敢睡觉,挤坐在一起闲聊壮胆。就逐渐形成了除夕熬年守岁的习惯。

守岁习俗兴起于南北朝,梁朝的不少文人都有守岁的诗文。“一夜连双岁,五更分二年。”人们点起蜡烛或油灯,通宵守夜,象征着把一切邪瘟 病疫照跑驱走,期待着新的一年吉祥如意。这种风俗被人们流传至今。

  春节传说之二:万年创建历法说

相传,在古时候,有个名叫万年的青年,看到当时节令很乱,就有了想把节令定准的打算。但是苦于找不到计算时间的方法,一天,他上山砍柴累了,坐在树阴下休息,树影的移动启发了他,他设计了一个测日影计天时的晷仪,测定一天的时间,后来,山崖上的滴泉启发了他的灵感,他又动手做了一个五层漏壶,来计算时间。天长日久,他发现每隔三百六十多天,四季就轮回一次,天时的长短就重复一遍。

当时的国君叫祖乙,也常为天气风云的不测感到苦恼。万年知道后,就带着日晷和漏壶去见皇上,对祖乙讲清了日月运行的道理。祖乙听后龙颜大悦,感到有道理。于是把万年留下,在天坛前修建日月阁,筑起日晷台和漏壶亭。并希望能测准日月规律,推算出准确的晨夕时间,创建历法,为天下的黎民百姓造福。

有一次,祖乙去了解万年测试历法的进展情况。当他登上日月坛时,看见天坛边的石壁上刻着一首诗:

日出日落三百六,周而复始从头来。
草木枯荣分四时,一岁月有十二圆。

知道万年创建历法已成,亲自登上日月阁看望万年。万年指着天象,对祖乙说:“现在正是十二个月满,旧岁已完,新春复始,祈请国君定个节吧”。祖乙说:“春为岁首,就叫春节吧”。据说这就是春节的来历。
冬去春来,年复一年,万年经过长期观察,精心推算,制定出了准确的太阳历,当他把太阳历呈奉给继任的国君时,已是满面银须。国君深为感动,为纪念万年的功绩,便将太阳历命名为“万年历”,封万年为日月寿星。以后,人们在过年时挂上寿星图,据说就是为了纪念德高望重的万年。

  春节传说之三:贴春联和门神

据说贴春联的习俗,大约始于一千多年前的后蜀时期,这是有史为证的。此外根据《玉烛宝典》,《燕京岁时记》等著作记载,春联的原始形式就是人们所说的“桃符”。

在中国古代神话中,相传有一个鬼域的世界,当中有座山,山上有一棵覆盖三千里的大桃树,树梢上有一只金鸡。每当清晨金鸡长鸣的时候,夜晚出去游荡的鬼魂必赶回鬼域。鬼域的大门坐落在桃树的东北,门边站着两个神人,名叫神荼、郁垒。如果鬼魂在夜间干了伤天害理的事情,神荼、郁垒就会立即发现并将它捉住,用芒苇做的绳子把它捆起来,送去喂虎。因而天下的鬼都畏惧神荼、郁垒。于是民间就用桃木刻成他们的模样,放在自家门口,以避邪防害。后来,人们干脆在桃木板上刻上神荼、郁垒的名字,认为这样做同样可以镇邪去恶。这种桃木板后来就被叫做“桃符”。

到了宋代,人们便开始在桃木板上写对联,一则不失桃木镇邪的意义,二则表达自己美好心愿,三则装饰门户,以求美观。又在象征喜气吉祥的红纸上写对联,新春之际贴在门窗两边,用以表达人们祈求来年福运的美好心愿。

为了祈求一家的福寿康宁,一些地方的人们还保留着贴门神的习惯。据说,大门上贴上两位门神,一切妖魔鬼怪都会望而生畏。在民间,门神是正气和武力的象征,古人认为,相貌出奇的人往往具有神奇的禀性和不凡的本领。他们心地正直善良,捉鬼擒魔是他们的天性和责任,人们所仰慕的捉鬼天师钟馗,即是此种奇形怪相。所以民间的门神永远都怒目圆睁,相貌狰狞,手里拿着各种传统的武器,随时准备同敢于上门来的鬼魅战斗。由于我国民居的大门,通常都是两扇对开,所以门神总是成双成对。

唐朝以后,除了以往的神荼、郁垒二将以外,人们又把秦叔宝和尉迟恭两位唐代武将

人们又把秦叔宝和尉迟恭两位唐代武将当作门神。相传,唐太宗生病,听见门外鬼魅呼号,彻夜不得安宁。于是他让这两位将军手持武器立于门旁镇守,第二天夜里就再也没有鬼魅搔扰了。其后,唐太宗让人把这两位将军的形象画下来贴在门上,这一习俗开始在民间广为流传。

春节的习俗

春节是我国一个古老的节日,也是全年最重要的一个节日,如何过庆贺这个节日,在千百年的历史发展中,形成了一些较为固定的风俗习惯,有许多还相传至今。

  扫尘
“腊月二十四,掸尘扫房子” ,据《吕氏春秋》记载,我国在尧舜时代就有春节扫尘的风俗。按民间的说法:因“尘”与“陈”谐音,新春扫尘有“除陈布新”的涵义,其用意是要把一切穷运、晦气统统扫出门。这一习俗寄托着人们破旧立新的愿望和辞旧迎新的祈求。 每逢春节来临,家家户户都要打扫环境,清洗各种器具,拆洗被褥窗帘,洒扫六闾庭院,掸拂尘垢蛛网,疏浚明渠暗沟。到处洋溢着欢欢喜喜搞卫生、干干净净迎新春的欢乐气氛。

贴春联
春联也叫门对、春贴、对联、对子、桃符等,它以工整、对偶、简洁、精巧的文字描绘时代背景,抒发美好愿望,是我国特有的文学形式。每逢春节,无论城市还是农村,家家户户都要精选一幅大红春联贴于门上,为节日增加喜庆气氛。这一习俗起于宋代,在明代开始盛行,到了清代,春联的思想性和艺术性都有了很大的提高,梁章矩编写的春联专著《槛联丛话》对楹联的起源及各类作品的特色都作了论述。

春联的种类比较多,依其使用场所,可分为门心、框对、横披、春条、斗方等。“门心”贴于门板上端中心部位;“框对”贴于左右两个门框上;“横披”贴于门媚的横木上;“春条”根据不同的内容,贴于相应的地方;“斗斤”也叫“门叶”,为正方菱形,多贴在家俱、影壁中。

  贴窗花和倒贴“福”字
在民间人们还喜欢在窗户上贴上各种剪纸——窗花。窗花不仅烘托了喜庆的节日气氛,也集装饰性、欣赏性和实用性于一体。剪纸在我国是一种很普及的民间艺术,千百年来深受人们的喜爱,因它大多是贴在窗户上的,所以也被称其为“窗花”。窗花以其特有的概括和夸张手法将吉事祥物、美好愿望表现得淋漓尽致,将节日装点得红火富丽。

在贴春联的同时,一些人家要在屋门上、墙壁上、门楣上贴上大大小小的“福”字。春节贴“福”字,是我国民间由来已久的风俗。“福”字指福气、福运,寄托了人们对幸福生活的向往,对美好未来的祝愿。为了更充分地体现这种向往和祝愿,有的人干脆将“福”字倒过来贴,表示“幸福已到”“福气已到”。民间还有将“福”字精描细做成各种图案的,图案有寿星、寿桃、鲤鱼跳龙门、五谷丰登、龙凤呈祥等。

  年画
春节挂贴年画在城乡也很普遍,浓黑重彩的年画给千家万户平添了许多兴旺欢乐的喜庆气氛。年画是我国的一种古老的民间艺术,反映了人民朴素的风俗和信仰,寄托着他们对未来的希望。年画,也和春联一样,起源于“门神”。 随着木板印刷术的兴起,年画的内容已不仅限于门神之类单调的主题,变得丰富多彩,在一些年画作坊中产生了《福禄寿三星图》、《天官赐福》、《五谷丰登》、《六畜兴旺》、《迎春接福》等精典的彩色年画、以满足人们喜庆祈年的美好愿望。 我国出现了年画三个重要产地:苏州桃花坞,天津杨柳青和山东潍坊;形成了中国年画的三大流派,各具特色。

我国现今我国收藏最早的年画是南宋《随朝窈窕呈倾国之芳容》的木刻年画,画的是王昭君、赵飞燕、班姬和绿珠四位古代美人。民间流传最广的是一幅《老鼠娶亲》的年画。描绘了老鼠依照人间的风俗迎娶新娘的有趣场面。民国初年,上海郑曼陀将月历和年画二者结合起来。这是年画的一种新形式。这种合二而一的年画,以后发展成挂历,至今风靡全国。

  守岁
除夕守岁是最重要的年俗活动之一,守岁之俗由来已久。最早记载见于西晋周处的《风土志》:除夕之夜,各相与赠送,称为“馈岁”;酒食相邀,称为“别岁”;长幼聚饮,祝颂完备,称为“分岁”;大家终夜不眠,以待天明,称曰“守岁”。

“一夜连双岁,五更分二天”,除夕之夜,全家团聚在一起,吃过年夜饭,点起蜡烛或油灯,围坐炉旁闲聊,等着辞旧迎新的时刻,通宵守夜,象征着把一切邪瘟病疫照跑驱走,期待着新的一年吉祥如意。这种习俗后来逐渐盛行,到唐朝初期,唐太宗李世民写有“守岁”诗:“寒辞去冬雪,暖带入春风”。直到今天,人们还习惯在除夕之夜守岁迎新。
古时守岁有两种含义:年长者守岁为“辞旧岁”,有珍爱光阴的意思;年轻人守岁,是为延长父母寿命。自汉代以来,新旧年交替的时刻一般为夜半时分。

  爆竹
中国民间有“开门爆竹”一说。即在新的一年到来之际,家家户户开门的第一件事就是燃放爆竹,以哔哔叭叭的爆竹声除旧迎新。爆竹是中国特产,亦称“爆仗”、“炮仗”、“鞭炮”。其起源很早,至今已有两千多年的历史。放爆竹可以创造出喜庆热闹的气氛,是节日的一种娱乐活动,可以给人们带来欢愉和吉利。随着时间的推移,爆竹的应用越来越广泛,品种花色也日见繁多,每逢重大节日及喜事庆典,及婚嫁、建房、开业等,都要燃放爆竹以示庆贺,图个吉利。现在,湖南浏阳,广东佛山和东尧,江西的宜春和萍乡、浙江温州等地区是我国著名的花炮之乡,生产的爆竹花色多,品质高,不仅畅销全国,而且还远销世界。

  拜年
新年的初一,人们都早早起来,穿上最漂亮的衣服,打扮得整整齐齐,出门去走亲访友,相互拜年,恭祝来年大吉大利。拜年的方式多种多样,有的是同族长带领若干人挨家挨户地拜年;有的是同事相邀几个人去拜年;也有大家聚在一起相互祝贺,称为“团拜”。由于登门拜年费时费力,后来一些上层人物和士大夫便使用各贴相互投贺,由此发展出来后来的“贺年片”。
春节拜年时,晚辈要先给长辈拜年,祝长辈人长寿安康,长辈可将事先准备好的压岁钱分给晚辈,据说压岁钱可以压住邪祟,因为“岁”与“祟”谐音,晚辈得到压岁钱就可以平平安安度过一岁。压岁钱有两种,一种是以彩绳穿线编作龙形,置于床脚,此记载见于《燕京岁时记》;另一种是最常见的,即由家长用红纸包裹分给孩子的钱。压岁钱可在晚辈拜年后当众赏给,亦可在除夕夜孩子睡着时,由家长偷偷地放在孩子的枕头底下。现在长辈为晚辈分送压岁钱的习俗仍然盛行。

  春节食俗
在古代的农业社会里,大约自腊月初八以后,家庭主妇们就要忙着张罗过年的食品了。因为腌制腊味所需的时间较长,所以必须尽早准备,我国许多省份都有腌腊味的习俗,其中又以广东省的腊味最为著名。

蒸年糕,年糕因为谐音“年高”,再加上有着变化多端的口味,几乎成了家家必备的应景食品。年糕的式样有方块状的黄、白年糕,象征着黄金、白银,寄寓新年发财的意思。

年糕的口味因地而异。北京人喜食江米或黄米制成的红枣年糕、百果年糕和白年糕。河北人则喜欢在年糕中加入大枣、小红豆及绿豆等一起蒸食。山西北部在内蒙古等地,过年时习惯吃黄米粉油炸年糕,有的还包上豆沙、枣泥等馅,山东人则用黄米、红枣蒸年糕。北方的年糕以甜为主,或蒸或炸,也有人干脆沾糖吃。南方的年糕则甜咸兼具,例如苏州及宁波的年糕,以粳米制作,味道清淡。除了蒸、炸以外,还可以切片炒食或是煮汤。甜味的年糕以糯米粉加白糖、猪油、玫瑰、桂花、薄荷、素蓉等配料,做工精细,可以直接蒸食或是沾上蛋清油炸。

真正过年的前一夜叫团圆夜,离家在外的游子都要不远千里万里赶回家来,全家人要围坐在一起包饺子过年,饺子的作法是先和面做成饺子皮,再用皮包上馅,馅的内容是五花八门,各种肉、蛋、海鲜、时令蔬菜等都可入馅,正统的饺子吃法,是清水煮熟,捞起 捞起后以调有醋、蒜末、香油的酱油为佐料沾着吃。也有炸饺子、烙饺子(锅贴)等吃法。因为和面的“和”字就是“合”的意思;饺子的“饺”和“交”谐音,“合”和“交”又有相聚之意,所以用饺子象征团聚合欢;又取更岁交子之意,非常吉利;此外,饺子因为形似元宝,过年时吃饺子,也带有“招财进宝”的吉祥含义。一家大小聚在一起包饺子,话新春,其乐融融。

春节的诗

田家元日
(唐)孟浩然
昨夜斗回北,今朝岁起东;
我年已强壮,无禄尚忧农。
桑野就耕父,荷锄随牧童;
田家占气候,共说此年丰。

《卖痴呆词》
(唐)范成大
除夕更阑人不睡,厌禳钝滞迫新岁;
小儿呼叫走长街,云有痴呆召人卖。

《除夜》
(唐)来鹄
事关休戚已成空,万里相思一夜中。
愁到晓鸡声绝后,又将憔悴见春风。

元日
(宋)王安石
爆竹声中一岁除,春风送暖入屠苏;
千门万户瞳瞳日,总把新桃换旧符。

元日 玉楼春

(宋)毛滂
一年滴尽莲花漏,碧井屠苏沉冻酒。
晓寒料峭尚欺人,春态苗条先到柳。
佳人重劝千长寿,柏叶椒花芬翠袖。
醉乡深处少相知,祇与东君偏故旧。

除夜
(南宋)文天祥
乾坤空落落,岁月去堂堂;
末路惊风雨,穷边饱雪霜。
命随年欲尽,身与世俱忘;
无复屠苏梦,挑灯夜未央。

拜年
(明)文征明
不求见面惟通谒,名纸朝来满敝庐。
我亦随人投数纸,世情嫌简不嫌虚。

已酉新正
(明)叶颙
天地风霜尽,乾坤气象和;
历添新岁月,春满旧山河。
梅柳芳容徲,松篁老态多;
屠苏成醉饮,欢笑白云窝。

癸已除夕偶成
(清)黄景仁
千家笑语漏迟迟,忧患潜从物外知,
悄立市桥人不识,一星如月看多时。

凤城新年辞
(清)查慎行
巧裁幡胜试新罗,画彩描金作闹蛾;
从此剪刀闲一月,闺中针线岁前多。

甲午元旦
(清)孔尚任
萧疏白发不盈颠,守岁围炉竟废眠。
剪烛催干消夜酒,倾囊分遍买春钱。
听烧爆竹童心在,看换桃符老兴偏。
鼓角梅花添一部,五更欢笑拜新年。

元旦口占用柳亚子怀人韵
董必武
共庆新年笑语哗,红岩士女赠梅花;
举杯互敬屠苏酒,散席分尝胜利茶。
只有精忠能报国,更无乐土可为家;
陪都歌舞迎佳节,遥视延安景物华。

春节看花市
林伯渠
迈街相约看花市,却倚骑楼似画廊;
束立盆栽成列队,草株木本斗芬芳。
通宵灯火人如织,一派歌声喜欲狂,
正是今年风景美,千红万紫报春光。

骨笛

موسیقی سنتی چین

中国音乐历史与发展

هنر موسیقی، زبانی برای بیان اندیشه و حالات درونی انسان­ ها به بهترین و زیباترین وجه از طریق هنر است که از آغاز نوآوری و خلاقیت بشری همراه انسان بوده است. به همین دلیل است­ که هنر موسیقی را گوهر نشان­دار تمدن بشری نامیده ­اند. این هنر اگرچه در هر جامعه و تمدنی رنگ و بوی خاصی دارد، ولی تنها نوع بیان حالات انسانی است که نیاز به زبان ندارد. انواع سبک­ ها و آلات موسیقی سنتی چین نیز که ریشه در تاریخ پیش از تاریخ این سرزمین دارد، در گذر زمان دچار تغییر و تحولات عمیقی شده و از حالت ابتدایی و تک صدایی و سادگی آغازین به وضعیت پیشرفته، گروهی و پیچیده ­ی کنونی رسیده است. هنر موسیقی چین نیز هم­چون فرهنگ، تاریخ و تمدن این کشور، از طریق مبادله و داد ستد با سایر اقوام و ملل پیرامونی به رشد و بالندگی رسیده و بلوغ یافته و همیشه مورد توجه حاکمان و مردم عادی بوده و در غم و شادی، نیایش و مراسم، رزم و بزم، جزیی از زندگی روز مره ­ی مردمان این سرزمین بوده است. آن­چه درپی می ­آید، مختصر اشاره­ ای به پیشینه، تاریخ پیدایش، روند شکل گیری و رشد و تکامل و وضعیت کنونی این هنر در سرزمین کهن چین است.

تاریخ موسیقی چینی

براساس اسناد و مدارک و کتاب ­ها و نوشته ­های تاریخی، استفاده از هنر و آلات موسیقی در چین از دوران پارینه سنگی و از دوران انسان ابتدایی رواج داشته است. کشفیات باستانی به دست آمده از دوران عصر حجر نشان از ابداع آلات مختلف موسیقی از سنگ و چوب و سفال از بیش از ۴٠٠٠ سال پیش در این کشور دارد. نِی ­های استخوانی کشف شده ­ی متعلق به عصر پارینه سنگی در چین، جزو قدیمی­ترین آلات موسیقی یافت شده در جهان هستند. آلات موسیقی سفالین کشف شده از منطقه ­ی شی­ اَن نیز دارای قدمتی ۶٠٠٠ ساله هستند. نوشته های تاریخی نیز از ۴٠٠٠ سال پیش به وجود ابزار موسیقی و استفاده از این هنر در زندگی روزمره ­ی مردم و دربار پادشاهان حکایت دارد. در دوران سلسله­ ی شی ا (٢٠٧٠ تا ١۶٠٠ پیش از میلاد) جامعه­ ی چین از دوران ابتدایی عصر حجر به دوران برده داری تکامل یافت. در این دوره هنر موسیقی که قبلا برای توتم ­های قبیله ­ای و ارواح نیاکان و مراسم قربانی استفاده می ­شد، و ابزاری برای بیان احساسات و ترانه ­های عامیانه در ستایش آسمان، بیان آمال و آرزوها، و مراسم قربانی بود، در کنار کاربری پیشین، به ابزاری برای تقویت قدرت و ستایش اعمال و کردار و تفریحات طبقه ­ی حاکم تبدیل شد. کتاب ­های تاریخی چین که پیدایش موسیقی سنتی ردیفی چینی را به دوران امپراتوری هوانگ ­دی (امپراتور زرد) در ۴٠٠٠ سال پیش نسبت می­ دهند، با کشف برنز در دوران هوانگ ­دی بر تنوع آلات موسیقی که پیش از آن تنها از چوب و سنگ و سفال بود افزود و با ساختن زنگ­ های فلزی ردیفی صدای متنوع­تر و بلندتری از این آلات تولید گردید. در همین دوره بود که از آلات تلفیقی سنگ و برنز برای مراسم ­هایی هم­چون رفتن به جنگ، ورود به کاخ امپراتوری، مراسم قربانی کردن و جشن ­ها استفاده می ­شد.

در دوران سلسله­ ی«جو» هنر موسیقی از حالت نیایشی پیشین به تفریحات درباری تمایل بیشتری پیدا کرد و نظارت دولتی آن را به استانداردهای لازم نزدیک­تر ساخت. در این دوره، برای استفاده از موسیقی در مراسم نیایشی و درباری و استفاده ­ی مقامات دربار براساس جایگاهشان از آن مقررات و چارچوبی تحت عنوان«موسیقی حرکات موزون ۶ سلسله­ ی پادشاهی» تعیین و معرفی شد که هیچکس حق تخلف از آن را نداشت. گروه موسیقی مربوط به دربار و امپراتور از ۶۴ هنرمند و موسیقیدان تشکیل می ­شد. از این طریق بود که هنر موسیقی وارد دنیای تمدن بشری شد.

در دوران سلسله ­های بهار و پاییز و کشورهای هم ­ستیز (٧٧٠ تا ٢٢١ پیش از میلاد) که جامعه ­ی چین از برده­ داری به فئودالی تغییر یافت، هنر موسیقی نیز متحول شده و دسته ­بندی هشتگانه­ ی آن آغاز شد. همزمان با توسعه و استاندارد یافتن موسیقی درباری، موسیقی عامیانه نیز به روند تکاملی خود ادامه داد و موسیقی محلی مناطق مختلف هم رشد یافته و برتنوع و کیفیت آلات موسیقی افزوده شد. میان آواز، رقص و موسیقی فولکلور همیشه ارتباط تنگاتنگی وجود داشته که داستانسرایی عامیانه نیز بر غنای آن افزوده است.

در دوران سلسله­ ی چین (٢٢١ تا ٢٠۶ میلادی) به عنوان نخستین امپراتور سراسر چین بود که نهاد سازمان یافته­ ای برای ساماندهی و نظارت بر آموزش، جمع آوری ترانه­ ها، موسیقیدانان و استفاده­ ی صحیح از آلات موسیقی شکل گرفت. رشد و تکامل موسیقی در دوران سلسله­ ی هَن (٢٠۶ پیش از میلاد تا ٢٢٠ میلادی) هم­چنان ادامه یافت و جمع آوری موسیقی­ های عامیانه و محلی و تلفیق آن­ها در موسیقی ملی موجب رشد و بهتر شدن هر دوبخش شده و این هنر هرچه بیشتر در زندگی خصوصی مردم تأثیر­گذار گردید. آغاز فعالیت جاده­ ی معروف ابریشم نیز در انتقال سبک و آلات موسیقی مناطق مختلف غربی به چین بسیار مؤثر بود. ورود و گسترش آیین بودا در سرزمین چین و ورود انواع هنرهای هندی به ویژه هنر موسیقی آیینی نیز زمینه را برای رشد و تکامل موسیقی آیینی در این کشور فراهم ساخت. تثبیت قدرت سیاسی و اقتصادی چین در دوران سلسله­ های سویی و تانگ و توسعه­ ی روابط اقتصادی و فرهنگی چین با مناطق غربی (به ویژه ایران دوران ساسانی) زمینه را برای بلوغ و رشد هرچه بیشتر انواع موسیقی چینی فراهم نمود. در این دوران بود که سبک­ های «موسیقی ٧ بخشی» یا «موسیقی ٩ بخشی» از تلفیق موسیقی سنتی چینی و مناطق غربی به وجود آمد و شهرت زیادی پیدا کرد. در دوران تانگ بود که مؤسسات آموزشی و نظارت بر موسیقی مذهبی، درباری، و عامیانه از هم مجزا شده و هر کدام به صورت تخصصی روی موسیقی کارکرده و موسیقیدان­ های برجسته­ ی متعددی در این زمینه­ ها آموزش دیده و تربیت شدند. این مراکز هم­چنین با برگزاری مسابقات بهترین موسیقی و موسیقیدان هر رشته را انتخاب و خلاقیت و نوآوری ­های زیادی در این عرصه به وجود آمد.

روند تکاملی هنر موسیقی در دوران سلسله­ های سونگ و یوان نیز هم­چنان ادامه یافت و در هر عصری با ابداع سبک و روش و آلات موسیقی جدید، قدمی در بهبود این هنر برداشته شد و از تلفیق موسیقی و اپرای جنوب و شمال در دوران یوان بهترین موسیقی و اپرای چین به وجود آمد.

در دوران سلسله­ های مینگ و چینگ هنر موسیقی هرچه بیشتر وارد زندگی عموم مردم شده و مؤسسات موسیقی غیر دولتی (بخش خصوصی) نیز وارد عرصه­  شده و بر غنا و گسترش هرچه بیشتر آن افزوده و گروه­ های کوچک و بزرگ موسیقی در شهرهای مختلف و حتی روستاها شکل گرفت.

نفوذ موسیقی غرب در چین

شکست چین از نیروهای انگلیسی در نخستین جنگ تریاک در سال ١٨۴٠ میلادی، و نفوذ سیاسی و فرهنگی کشورهای غربی و فعال شدن مبلغان و مسیونرهای مسیحی در این کشور، زمینه برای معرفی موسیقی غرب به چین نیز فراهم شد. رشد گروه­ های موسیقی تلفیقی غربی- چینی و تنوع سبک­ ها و آلات موسیقی از یک طرف و تشکیل گروه ­های موسیقی تحت عنوان گروه سرود در مدارسی که توسط مسیونرهای مسیحی و یا به تقلید از آن­ها توسط چینی­ های طالب سیستم آموزش غربی تأسیس می­ شد، از سوی دیگر، تحول گسترده ­ای در موسیقی سنتی چین ایجاد کرد. شکل گیری انجمن ­های موسیقی مدرن و آغاز به تدریس این سبک از موسیقی در آموزشگاه ­ها و مراکز آموزش عالی زمینه را برای تلفیق موسیقی شرق و غرب و تأثیر گذاری آن بر فرهنگ و هنر موسیقی چینی را فراهم ساخت. موسیقی دانان چینی آشنا به موسیقی غرب هم­چون جائویوان­ رِن، هوانگ­ جِی، شیائو یومِی، وانگ گوانگ­ چی و لیو تیان­ هوا نیز در این زمینه نقش مؤثری داشتند

در واقع، زیربنای موسیقی معاصر چین را از همان اواخر قرن ١٩ و اوایل قرن بیستم، همان سرودهای مدارس چینی تشکیل می­ دهد که تحت تأثیر موسیقی غربی، به ویژه موسیقی کلاسیک کلیسایی غرب که توسط مسیونرهای مسیحی معرفی، تبلیغ و آموزش داده می ­شد تشکیل می­ دهد. در این آموزشگاه ­ها انواع سبک­ های موسیقی و آلات و ابزارهای موسیقی غربی معرفی و آموزش داده می­ شد و فارغ التحصیلی موسیقیدانان چینی از این مؤسسات موجب فراگیری موسیقی مدرن در سطوح مختلف جامعه ­ی چین شد. سقوط نظام امپراتوری در سال ١٩١١ و آغاز جنبش ادبی چهارم ماه مه در سال ١٩١٩ میلادی که در واقع نقطه ­ی عطفی در ادبیات معاصر این کشور و پشت کردن به برخی از سنت ­های ادبی گذشته و اصلاحات به عمل آمده در سبک ادبی، بر موسیقی سنتی چین را نیز تحت تأثیر قرار داده و راه را برای مدرن شدن این هنر بیش از پیش باز نمود. همین تلاش­ های مستمر زمینه را برای مدرن شدن هنر موسیقی و ورود انواع موسیقی­ های غربی به چین فراهم کرد. روند اصلاحات آغاز شده در هنر موسیقی سنتی چین در اوایل قرن بیستم در دهه­ های بعد و حتی پس از روی کارآمدن نظام کمونیستی در سال ١٩۴٩ هم­چنان ادامه یافت. اجرای سیاست اصلاحات اقتصادی در سه دهه پیش و توسعه­ ی روابط چین با جهان غرب و مبادله­ ی گروه ­های موسیقی میان این کشور با سایر کشورها نیز بر این روند سرعت بخشید و امروزه انواع موسیقی ­های غربی از کلاسیک و جاز گرفته تا رپ و پاپ در این کشور رایج شده است.

ویژگی­ ها و انواع آلات موسیقی سنتی چین

برخلاف غرب که آلات موسیقی در آن­جا براساس صدا و ساخت آن­ها تقسیم بندی می ­شوند، در موسیقی سنتی چین آلات موسیقی براساس جنس آن­ ها دسته بندی می­ شود. در دوران سلسله­ ی هن، به عناصر و ظواهر آلات موسیقی و هماهنگی آن با شرایط موجود نیز اهمیت داده می ­شد. برای نمونه، در فصل بهار از آلات تهیه شده از درخت بامبو استفاده می ­شد، فصل تابستان وقت استفاده از سازهای زهی بود، و در فصل پاییز از زنگ­ های ردیفی برنزی استفاده می­ شد و صدای بلند طبل­ ها در زمستان بیشتر شنیده می ­شد.

از نظر تاریخی، مانند سایر مناطق جهان، در سرزمین چین نخستین آلات موسیقی از چوب و گِل ساخته شدند. آلات موسیقی ساخته شده از نی و یا نوعی کدوی میان تهی، از آلات موسیقی ویژه­ ی آن دوران به­ شمار می­ آیند. با کشف برنز و ریخته­ گری در دوران سلسله­ های شانگ و جو، آلات برنزی مانند طبل­ های بزرگ نیز بر آن افزوده شد. در دوران سلسله­ ی جو استفاده از سنگ­ های صدا دار آویخته شده نیز در مراسم تشریفات استفاده می ­شد. اما باید گفت مشهور­ترین آلات موسیقی چینی اصالتا چینی نیستند و بسیاری از آن­ها از جمله سازهای زهی از مناطق غرب چین (آسیای میانه و ایران باستان) وارد این کشور شده­ اند. در گذشته، برای اجرای مراسم تشریفات تنها از زنگ­ های برنزی و سنگ­ های آویزان استفاده می ­شد، و سایر آلات موسیقی برای تفریحات و سرگرمی­ های روزانه در دربار و در میان عامه ­ی مردم بود. پس از قرن بیستم و آشنایی مردم چین با موسیقی غربی بود که آلات موسیقی جدیدی هم­چون پیانو، نی فلزی، ویولون، گیتار، و… وارد این کشور گردید.

 ابزارهای موسیقی سنتی چین به­ صورت کلی به ٨ گروه زیر تقسیم می­ شود:

١- آلات بامبویی: مشهورترین ابزار بامبویی همان نِی است که تک لوله ­ای یا ۶ تا ٢٠ لوله­ ای آن متداول است. در چین دو نوع ساز بادی نیین هست که از هر دو در جشن ­های مردمی استفاده می ­شود: یکی سورنا نام دارد که نوعی قره­ نی با دهان ه­ای فلزی است، و دومی گوان است که آن هم نوعی قره­ نی کوتاه و بدون زنگ است که احتمالا هر دو از خارج از این کشور وارد شده­ اند.

٢-آلات چوبی: مانند طبل ­های چوبی، زبانه دارها و تلق تلق کننده ­ها و گرزهای کوچکی که معمولا راهبان بودایی هنگام خواندن اوراد از آن­ها استفاده می ­کنند.

٣- آلات(زهی) ابریشمین: زِه این آلات موسیقی به جای مو و یا فلز و یا روده، از ابریشم درست شده است. مانند چین که نوعی قانون و یا سنتور است، یا سِه و جِنگ که در افسانه ­ها از ابداعات امپراتور زرد نام برده شده­ اند. سنتور و عود هم سازهای زهی هستند که از ایران و آسیای میانه و در دوران تانگ وارد چین شده است. محبوب­ترین آلت موسیقی چینی اِرخو یا همان کمانچه است که آن هم ریشه­ ی ایرانی دارد و انواع مختلف آن اغلب در موسیقی اپرای سنتی و توسط قصه گویان خیابانی مورد استفاده قرار می ­گیرد.

۴- آلات سفالین: تنها آلت سفالی موسیقی سون نام دارد که شبیه سوتک و از گِل پخته ساخته شده است.

۵- آلات فلزی: انواع زنگ­ های فلزی ردیفی که به چنگک آویخته می­ شود و از دوران سلسله­ ی جو متداول شده است. این آلت موسیقی بخش جدایی ناپذیری از موسیقی تشریفات عصر جو به­ شمار می­آمد و انواع مختلفی داشت که هر کدام نام خاصی دارند. از این آلات در زمان جنگ نیز برای حمله و یا عقب نشینی استفاده می­ شد. در سال­ های اخیر، مجموعه­ هایی از این آلات به نام گونگ از قبرهای مربوط به دوران کشورهای هم ستیز کشف شده که پس از بازسازی از آن­ها در مراسم رسمی استفاده می ­شود. نوع دیگری از آلات موسیقی فلزی بادی با نام لابَ وجود دارد که در مراسم و جشن­ ها مورد استفاده قرار می ­گیرد که همان شیپور ایرانی است و احتمالا از ایران و یا تبت وارد شده و امروزه هم در معابد بودایی از نوع بلند آن برای اعلام مراسم استفاده می ­شود.

۶- ابزار سنگی: سنگ­ های صدا داری که از چنکگ مخصوص آویزان شده و هرکدام دارای نوای خاصی هستند، از ابداعات ویژه­ ی موسیقی سنتی چینی است. این سنگ­ ها هرکدام شکل و فرم خاص مستطیلی زاویه ­دار داشته و از هر یک صدای ویژه­ ای خارج می­ شود.

٧- ابزارهای چرمی: در چین ده­ ها نوع طبل و دُهُل چرمی وجود دارد، از طبل ­های کوچک گرفته تا طبل­ های بزرگی که در وسط میدان آویخته شده و توسط چند نفر نواخته می ­شود. این نوع از آلت موسیقی از چین به ژاپن و کره نیز معرفی شده و مورد استفاده قرار گرفته است.

٨- ابزارهای درست شده از کدو: این آلت موسیقی از نوعی کدو درست می ­شود که اندام و دهانه ­ی آن بستگی به میزان رشد کدو دارد. از بدنه­ ی لوله­ ای آن به داخل کدو دمیده شده و نوسانات نفس نوازنده موجب بیرون آمدن صداهای مختلفی از سوراخ­ های ایجاد شده در تنه ­ی کروی شکل کدو می­ شود. نوع کوچکی از این آلت موسیقی «یو» نام دارد که به شکل فلوت فربه وارونه به نظر می ­رسد. این آلت موسیقی ریشه در مناطق قبایلی کوهستانی جنوب چین داشته و در کشورهای لائوس، تایلند و میانمار هنوز هم از آن استفاده می ­کنند.

البته اقوام و اقلیت ­های ملی چین نیز هرکدام دارای سبک و آلات موسیقی خاص خود را دارند که برای آشنایی با آن­ها می­ بایست به اسناد و کتاب­ هایی برای معرفی فرهنگ این اقوام نوشته شده مراجعه نمود.

در زیر برای علاقمندان به تاریخ موسیقی چینی و تاریخ گسترش آن به زبان چینی مقاله ای آورده شده است. امید است که مورد علاقه دوستاران موسیقی قرار گیرد.

 

中国音乐历史与发展

中国音乐特指中国器乐与中国民族声乐,是中华文化的重要组成部分,是中华民族引以为傲的艺术瑰宝。文献一般追溯到黄帝时代,据考古发现,中国音乐可追溯至7000多年中华民族在几千年的历史长河中,创造了丰富的音乐文化。中国音乐曾经对中国周边地区的音乐产生了深远的影响。同时从孔子传六艺再到近代的西方音乐,中国音乐又在吸收外来音乐要素的过程中不断充实发展。中国素号“礼乐之邦”,古代音乐在人格养成、文化生活和国家礼仪方面有着很重要的作用和地位。孔子提出“兴于诗,立于礼,成于乐”的学习步骤。

目录

  1. 历史
  2. 历代音乐
  3. 近现代音乐
  4. 中共革命音乐
  5. 当代音乐
  6. 流行音乐
  7. 汉族传统音乐
  8. 戏曲音乐
  9. 摇滚音乐
  10. 少数民族音乐
  11. 藏族音乐
  12. 蒙古族音乐
  13. 宗教音乐
  14. 其他
  15. 西方音乐的发展
  16. 中西方音乐比较
  17. 中国音乐院校

历史

上古音乐

骨笛

骨笛

距今六千七百年至七千余年的新石器时代,先民们可能已经可以烧制陶埙,挖制骨哨。(河南舞阳县贾湖遗址骨笛溯源于距今8000年左右,是全世界最古老的吹奏乐器。其中的一支七孔骨笛保存得非常完整,专家们进行过实验,发现仍然能使用该骨笛演奏音乐,能发出七声音阶。但中国古代基本上只使用五声音阶。)这些原始的乐器无可置疑地告诉人们,当时的人类已经具备对乐音的审美能力。

远古的音乐文化根据古代文献记载具有歌、舞、乐互相结合的特点。葛天氏氏族中的所谓“三人操牛尾,投足以歌八阕”的乐舞就是最好的说明。当时,人们所歌咏的内容,诸如“敬天常”、“奋五谷”、“总禽兽之极”反映了先民们对农业、畜牧业以及天地自然规律的认识。这些歌、舞、乐互为一体的原始乐舞还与原始氏族的图腾崇拜想联系。例如黄帝氏族曾以云为图腾,他的乐舞就叫做《云门》。关于原始的歌曲形式,可见《吕氏春秋》所记涂山氏之女所作的“候人歌”。这首歌的歌词仅只“候人兮猗”一句,而只有“候人”二字有实意。这便是音乐的萌芽,是一种孕而未化的语言。

根据史载,伏羲神农作琴瑟。神农之去伏羲远矣,伏羲作琴瑟,大抵出于草创,未能完善,传至神农时,神农又加于研究,于是琴瑟之制,始渐如后世之制。后世溯其原始,独称伏羲不可也,独称神农亦不可也,则两记之。草创与改良之人,均称曰“作”焉。又有冷伦制音律、作歌舞,仰延制乐谱,大容作乐,黄帝制笙竽,夔作鼓,伶伦荣将铸钟等记载。

古代音乐

汉族古代“诗歌”是不分的,即文学和音乐是紧密相联系的。现存最早的汉语诗歌总集《诗经》中的诗篇当时都是配有曲调,为人民大众口头传唱的。这个传统一直延续下去,比如汉代的官方诗歌集成,就叫《汉乐府》,唐诗、宋词当时也都能歌唱。甚至到了今天,也有流行音乐家为古诗谱曲演唱,如苏轼描写中秋佳节的《水调歌头》。

汉族古代对音乐家比较轻视,不像对待画家,因为中国画和书法联系紧密,画家属于文人士大夫阶层,在宋朝时甚至可以“以画考官”(其实也是因为宋徽宗个人对绘画的极度爱好)。乐手地位较低,只是供贵族娱乐的“伶人”。唐朝时著名歌手李龟年也没有什么政治地位,知道他也是因为他常在唐诗中出现,受人赞扬。

汉族古代的士大夫阶层认为,一个有修养的人应该精通“琴棋书画”,所谓的“琴”就是流传至今的古琴。不过古琴只限于独自欣赏,不能对公众演出。古琴音量较小,也是唯一地位较高的乐器。

总结:中国古代的音乐理论发展较慢,在“正史”中地位不高,没有能留下更多的书面资料。但音乐和文学一样,是古代知识分子阶层的必修课(详见“六艺”),在古代中国人的日常生活中无疑有着重要地位;民间则更是充满了多彩的旋律。

古代乐理

汉族古代音乐属于五声音阶体系,五声音阶上的五个级被称为“五声”,即宫(do)、商(re)、角(mi)、徵(sol)、羽(la)。比较著名的中国古代音乐有《广陵散》、《高山流水》、《梅花三弄》等。

民族乐器

《周礼·春官》中把乐器分为金、石、土、、丝、木、、竹八类,称“八音”,也是最早的乐器分类法之一。

金音包括编钟特钟

石音包括编磬特磬

土音包括

革音包括

丝音包括古琴古瑟

木音包括

匏音包括

竹音包括、管、

编钟、磬这两种乐器所发出的音响清脆明亮,被称为“金石之声”,是官方认可的“最高雅的声音”。所说的丝竹就是丝音竹音的简称。

古代乐器主要有排箫箜篌、古琴、瑟等,乐曲一般缓慢悠扬,主要是为了适合宫廷生活或宗教的需要。

到汉朝和唐朝以后,中国通过西域和国外的交流频繁,西方主要是伊斯兰世界和印度的音乐和乐器大量流入,汉唐时统治者奉行开放政策,勇于吸收外地文化,源于外国的乐器如笛子筚篥琵琶胡琴等大量为中国音乐采纳,并被中国人改良发展,逐渐替代了中国原来的本土乐器。除了古琴一直被文人宠爱,得以乐器流传,正式在“民乐”公众中演出的乐器几乎都是外来的。音乐工作者致力于发掘、改良古代乐器,埙、筝、排箫等乐器重新发挥光彩,但较少纳入民族乐队的合奏曲目。

历代音乐

夏、商时代

根据文献记载,夏商两代为奴隶制社会早期。从古典文献记载来看,这时的乐舞已经渐渐脱离原始氏族乐舞为氏族共有的特点,它们更多地为高等阶级所占有。从内容上看,它们渐渐离开了原始

饕餮纹铜鼓

饕餮纹铜鼓

的图腾崇拜,转而为对征服自然的人的颂歌。例如夏禹治水,造福人民,于是便出现了歌颂夏禹的乐舞《大夏》。夏桀无道,商汤伐之,于是便有了歌颂商汤伐桀的乐舞《大濩》。商代巫风盛行,于是出现了专司祭祀的巫(女巫)和觋(男巫)。他们为奴隶主所豢养,在行祭时舞蹈、歌唱,是最早以音乐为职业的人。奴隶主以乐舞来祭祀天帝、祖先,同时又以乐舞来放纵自身的享受。他们死后还要以乐人殉葬,这种残酷的殉杀制度一方面暴露了奴隶主的残酷统治,而在客观上也反映出生产力较原始时代的进步,从而使音乐文化具备了迅速发展的条件。 据史料记载,在夏代已经有用鳄鱼皮蒙制的鼍鼓。商代已经发现有木腔蟒皮鼓和双鸟饕餮纹铜鼓,以及制作精良的脱胎于石桦犁的石磬青铜时代影响所及,商代还出现了编钟、编铙乐器,它们大多为三枚一组。各类打击乐器的出现体现了乐器史上击乐器发展在前的特点。始于公元前五千余年的体鸣乐器陶埙从当时的单音孔、二音孔发展到五音孔,它已可以发出十二个半音的音列。根据陶埙发音推断,中国民族音乐思维的基础五声音阶,出在新石器时代的晚期,而七声至少在商、殷时已经出现。

西周、东周时代

西周是中国奴隶制的成熟时期,东周奴隶制社会由盛到衰,君主统治因素日趋增长的历史时期。西周时期宫廷首先建立了完备的礼乐制度。在宴享娱乐中不同地位的官员规定有不同的地位、舞队的编制。总结前历代史诗性质的典章乐舞,可以看到所谓“六代乐舞”,即黄帝时的《云门》,尧时的《咸池》,舜时的《》,时的《大夏》,商时的《大濩》,周时的《大武》。周代还有采风制度,收集民歌,以观风俗、察民情。赖于此,保留下大量的民歌,经春秋时孔子的删定,形成了中国第一部诗歌总集——《诗经》。它收有自西周初到春秋中叶五百多年的入乐诗歌一共三百零五篇。《诗经》中最优秀的部分是“风”。它们是流传于以河南省为中心,包括附近数省的十五国民歌。此外还有文人创作的“大雅”、“小雅”,以及史诗性的祭祀歌曲“颂”这几种体裁。就其流传下来的的文字分析,《诗经》中的歌曲以可概括为十种曲式结构。作为歌曲尾部的高潮部分,已有专门的名称“乱”。在《诗经》成书前后,著名的爱国诗人屈原根据楚地的祭祀歌曲编成《九歌》,具有浓重的楚文化特征。至此,两种不同不同音乐风格的作品南北交相辉映成趣。

周代时期民间音乐生活涉及社会生活的十几个侧面,十分活跃。世传伯牙弹琴,钟子期知音的故事即始于此时。这反映出演奏技术、作曲技术以及人们欣赏水平的提高。古琴演奏中,琴人还总结出“得之于心,方能应之于器”的演奏心理感受。著名的歌唱乐人秦青的歌唱据记载能够“声振林木,响遏飞云”。更有民间歌女韩娥,歌后“余音饶梁,三日不绝”。这些都是声乐技术上的高度成就。

周代音乐文化高度发达的成就还可以一九七八年湖北随县出土的战国曾侯乙墓葬中的古乐器为重要标志。这座可以和埃及金字塔媲美的地下音乐宝库提供了当时宫廷礼乐制度的模式,这里出土的八种一百二十

编钟

编钟

四件乐器,按照周代的“八音”乐器分类法(金、石、丝、竹、匏、土、革、木)几乎各类乐器应有尽有。其中最为重要的六十四件编钟乐器,分上、中、下三层编列,总重量达五千余公斤,总音域可达五个八度。由于这套编钟具有商周编钟一钟发两音的特性,其中部音区十二个半音齐备,可以旋宫转调,从而证实了先秦文献关于旋宫记载的可靠。曾侯乙墓钟、乐器上还有铭文,内容为各诸侯国之间的乐律理论,反映着周代乐律学的高度成就。在周代,十二律的理论已经确立。五声阶名(宫、商、角、徵、羽)也已经确立。这时,人们已经知道五声或七声音阶中以宫音为主,宫音位置改变就叫旋宫,这样就可以达到转调的效果。律学上突出的成就见于《管子-地员篇》所记载的“三分损益法”。就是以宫音的弦长为基础,增加三分之一(益一),得到宫音下方的纯四度征音;征音的弦长减去三分之一(损一),得到征音上方的纯五度商音;以次继续推算就得到五声音阶各音的弦长。按照此法算全八度内十二个半音(十二律)的弦长,就构成了“三分损益律制”。这种律制由于是以自然的五度音程相生而成,每一次相生而成的音均较十二平均律的五度微高,这样相生十二次得不到始发律的高八度音,造成所谓“黄钟不能还原”,给旋宫转调造成不便。 但这种充分体现单音音乐旋律美感的律制一直延续至今。

秦、汉时代

秦汉时开始出现”乐府“。它继承了周代对采风制度,搜集、整理改变民间音乐,业绩终了大量乐工在宴享郊祀朝贺等场合演奏。这些用作演唱的歌词,被称为乐府诗。乐府,后来又被引申为泛指各种入乐或不入乐的歌词,甚至一些戏曲和器乐也都称之为乐府。

汉代主要的歌曲形式是相和歌。它从最初的”一人唱,三人和”的清唱,渐次发展为有丝、竹乐器伴奏

百戏

百戏

的”相和大曲”,并且具”艳–趋–乱”的曲体结构,它对隋唐时的歌舞大曲由着重要影响。汉代在西北边疆兴起了鼓吹乐。它以不同编制的吹管乐器打击乐器构成多种鼓吹形式,如横吹、骑吹、黄门鼓吹等等。它们或在马上演奏,或在行进中演奏,用于军乐礼仪、宫廷宴饮以及民间娱乐。今日尚存的民间吹打乐,当有汉代鼓吹的遗绪。在汉代还有”百戏“出现,它是将歌舞、杂技角抵(相扑)合在一起表演的节目。汉代律学上的成就是京房以三分损益的方法将八度音程华划为六十律。这种理论在音乐实践上虽无意义,但体现了律学思维的精微性。从理论上达到了五十三平均律的效果。

三国、两晋、南北朝时代

相和歌发展起来的清商乐在曹魏政权的重视,设置清商署。两晋之交的战乱,使清商乐与南方的吴歌西曲融合。从而成为流传全国的重要乐种。

这时,传统音乐文化的代表性乐器古琴趋于成熟,这主要表现为:在汉代已经出现了题解琴曲标题的古琴专著《琴操》。魏晋时竹林七贤之一,著名的琴家嵇康在其所著《琴赋》一书中有”徽以中山之玉”的记载。这说明当时的人们已经知道古琴上徽位泛音的产生(13徽)。当时,出现了一大批文人琴家相继出现,如嵇康、阮籍等,《广陵散》(《聂政刺秦王》)、《猗兰操》、《酒狂》等一批著名曲目问世。

这一时期律学上的重要成就,包括晋代荀瑁找到管乐器的”管口校正数”。南朝何承天在三分损益法上,以等差迭加的办法,创立了十分接近十二平均律的新律。他的努力初步解决了三分损益律黄钟不能还原的难题。

隋、唐时代

隋唐两代,政权统一,特别是唐代,政治稳定,经济兴旺,统治者奉行开放政策,不断吸收他方文化,加上魏晋以来已经孕育着的音乐文化打基础,终于萌发了以歌舞音乐为主要标志的音乐艺术的全面发展的高峰。

唐代宫廷宴享的音乐,称作”燕乐“。隋、唐时期的七部乐、九部乐就属于燕乐。它们分别是中国及部分外国的民间音乐,主要有清商乐(汉族)、西凉乐(汉族)、高昌(今吐鲁番)乐、龟兹(今库车)乐、康国(今乌兹别克撒马尔罕)乐、安国(今乌兹别克布哈拉)乐、天竺(今印度)乐、高丽(今朝鲜)乐等。

燕乐还分为坐部伎立部伎演奏,根据白居易的《立部伎》诗,坐部伎的演奏员水平高于立部伎。风靡

霓裳羽衣舞

霓裳羽衣舞

一时的唐代歌舞大曲是燕乐中独树一帜的奇葩。它继承了相和大曲的传统,融会了九部乐的精华,形成了散序——中序拍序——破或舞遍的结构形式。见于《教坊录》著录的唐大曲曲名共有46个,其中《霓裳羽衣舞》以其为著名的皇帝音乐家唐玄宗所作,又兼有清雅的法曲风格,为世所称道。著名诗人白居易写有描绘该大曲演出过程的生动诗篇《霓裳羽衣舞歌》。

在唐代的乐队中,琵琶是主要乐器之一。它已经与今日的琵琶形制相差无几。福建南曲和日本的琵琶,在形制上和演奏方法上还保留着唐琵琶的某些特点。

受到龟兹音乐理论的影响,唐代出现了八十四调,燕乐二十八调的乐学理论。唐代曹柔还创立了减字谱的古琴记谱法,一直沿用至近代。

唐代末年还盛行一种有故事情节,有角色和化妆表演,载歌载舞,同时兼有伴唱和管弦伴奏的歌舞戏。大面、踏摇娘、拨头、参军戏等这已经是一种小型的雏形戏曲。

文学史上堪称一绝的唐诗在当时是可以入乐歌唱的。当时歌伎曾以能歌名家诗为快;诗人也以自己的诗作入乐后流传之广来衡量自己的写作水平。

唐代音乐文化的繁荣还表现为有一系列音乐教育的机构,如教坊、梨园大乐署、鼓吹署以及专门教习幼童的梨园别教园。这些机构以严密的考绩,造就着一批批才华出众的音乐家。

宋元时代

宋时代音乐文化的发展以市民音乐的勃兴为重要标志,较隋唐音乐得到更为深入的发展。随着

姜夔

姜夔

都市商品经济的繁荣,适应市民阶层文化生活的游艺场”瓦舍“、”勾栏“应运而生。在”瓦舍”、”勾栏”中人们可以听到叫声、嘌唱小唱唱赚等艺术歌曲的演唱;也可以看到说唱类音乐种类崖词陶真鼓子词诸宫调,以及杂剧院本的表演;可谓争奇斗艳、百花齐放。这当中唱赚中的缠令缠达两种曲式结构对后世戏曲以及器乐的曲式结构有着一定的影响。而鼓子词则影响到后世的说唱音乐鼓词。诸宫调是这一时期成熟起来的大型说唱曲种。其中歌唱占了较重的分量。

承隋唐曲子词发展的遗绪,宋代词调音乐获得了空前的发展。这种长短句的歌唱文学体裁可以分为引、慢、近、拍、令等等词牌形式。在填词的手法上已经有了”摊破“、”减字“、”偷声“等。南宋姜夔是既会作词,有能依词度曲的著名词家、音乐家。他有十七首自度曲和一首减字谱的琴歌《古怨》传世。这些作品多表达了作者关怀祖国人民的心情,描绘出清幽悲凉的意境,如《扬州慢》、《鬲溪梅令》、《杏花天影》等等。宋代的古琴音乐以郭楚望的代表作《潇湘水云》开古琴流派之先河。作品表现了作者爱恋祖国山河的盎然意趣。在弓弦乐器的发展长河中,宋代出现了”马尾胡琴”的记载。

到了元代,民族乐器三弦的出现值得注意。在乐学理论上宋代出现了燕乐音阶的记载。同时,早期的工尺谱谱式也在张炎词源》和沈括的《梦溪笔谈》中出现。近代通行的一种工尺谱直接导源于此时。宋代还

关汉卿

关汉卿

是中国戏曲趋于成熟的时代。它的标志是南宋时南戏的出现。南戏又称温州杂剧永嘉杂剧,其音乐丰富而自然。最初时一些民间小调,演唱时可以不受宫调的限制。后来发展为曲牌体戏曲音乐时,还出现了组织不同曲牌的若干乐句构成一种新曲牌的”集曲“形式。南戏在演唱形式上已有独唱、对唱、合唱等多种。传世的三种南戏剧本《张协状元》等见于《永乐大曲》。戏曲艺术在元代出现了以元杂剧为代表的高峰。元杂剧的兴盛最初在北方,渐次向南方发展,与南方戏曲发生交融。代表性的元杂剧作家有关汉卿马致远郑光祖白朴,另外还有王实甫乔吉甫,世称六大家。典型作品如关汉卿的《窦娥冤》,《单刀会》,王实甫的《西厢记》。元杂剧有严格的结构,即每部作品由四折(幕)一楔子(序幕或者过场)构成。一折内限用同一宫调,一韵到底,常由一个角色(末或旦)主唱,这些规则,有时也有突破,如王实甫的《西厢记》达五本二十折。元杂剧对南方戏曲的影响,造成南戏(元明之际叫做传奇)的进一步成熟。出现了一系列典型剧作,如《拜月庭》、《琵琶记》等等。这些剧本经历代流传,至今仍在上演。当时南北曲的风格 已经初步确立,以七声音阶为主的北曲沉雄;以五声音阶为主的南曲柔婉。随着元代戏曲艺术的发展,出现了最早的总结戏曲演唱理论的专著,即燕南之庵的《唱论》,而周德清的《中原音韵》则是北曲最早的韵书,他把北方语言分为十九个韵部,并且把字调分为阴平阳平上声去声四种。这对后世音韵学的研究以及戏曲说唱音乐的发展均有很大的影响。

明、清时代

由于明清社会已经具有资本主义经济因素的萌芽,市民阶层日益壮大,音乐文化的发展更具有世俗化的朱载堉(1536年——1611年)

朱载堉(1536年——1611年)

特点明代的民间小曲内容丰富,虽然良莠不齐,但其影响之广,已经达到”不问男女”,”人人习之”的程度。由此,私人收集编辑,刊刻小曲成风,而且从民歌小曲到唱本,戏文,琴曲均有私人刊本问世。如冯梦龙编辑的《山歌》,朱权编辑的最早的琴曲《神奇秘谱》等。朱载堉他的《乐律全书》对古代文化的最大贡献是他创建了十二平均律。这是音乐学和音乐物理学的一大革命,也是世界科学史上的一大发明。

明清时期说唱音乐异彩纷呈。其中南方的弹词,北方的鼓词,以及牌子曲,琴书,道情类的说唱曲种更为重要。南方秀丽的弹词以苏州弹词影响最大。在清代,苏州出现了以陈遇干为代表的苍凉雄劲的陈调;以马如飞为代表的爽直酣畅的马调;以俞秀山为代表的秀丽柔婉的俞调这三个重要流派。以后又繁衍出许多新的流派。北方的鼓词以山东大鼓,冀中的木板大鼓西河大鼓京韵大鼓较为重要。而牌子曲类的说唱有单弦,河南大调曲子等;琴书类说唱有山东琴书,四川扬琴等;道情类说唱有浙江道情,陕西道情,湖北渔鼓等。 明初四大声腔有海盐余姚弋阳昆山诸腔,其中的昆山腔经由江苏太仓魏良甫等人的改革,以曲调细腻流畅,发音讲究字头、字腹、字尾而赢得人们的喜爱。昆山腔又经过南北曲的汇流,形成了一时为戏曲之冠的昆剧。最早的昆剧剧目是明梁辰鱼的《浣纱记》,其余重要的剧目如明汤显祖的《牡丹亭》、清洪升的《长生殿》等。弋阳腔以其灵活多变的特点对各地的方言小戏发生重要影响,使得各地小戏日益增多,如各种高腔戏。明末清初,北方以陕西西秦腔为代表的梆子腔得到很快的发展,它影响到山西的蒲州梆子、陕西的同州梆子、河北梆子、河南梆子。这种高亢、豪爽的梆子腔在北方各省经久不衰。晚清,由西皮和二黄两种基本曲调构成的皮黄腔,在北京初步形成,由此,产生了影响遍及全国的京剧。

明清时期,器乐的发展表现为民间出现了多种器乐合奏的形式。如北京的智化寺管乐,河北吹歌江南丝竹十番锣鼓等等。明代的《平沙落雁》、清代的《流水》等琴曲以及一批丰富的琴歌《阳关三叠》、《胡笳十八拍》等广为流传。琵琶乐曲自元末明初有《海青拿天鹅》以及《十面埋伏》等名曲问世,至清代还出现了华秋萍编辑的最早的《琵琶谱》。明代末叶,著名的乐律学家朱载育计算出十二平均律的相邻两个律(半音)间的长度比值,精确到二十五位数字,这一律学上的成就在世界上是首创。

近现代音乐

16世纪晚明时期,西洋音乐通过传教士传到中国。在利玛窦进京呈现给万历皇帝的礼品单中,有西琴一张,据考这是一张古钢琴。清初,传教士徐日升教授康熙皇帝西方乐理,并著有《律吕纂要》一书。五线谱也在这个时候传入中国。乾隆皇帝的时候,在宫中还组建了一支西洋乐队,乐器有小提琴、大提琴低音提琴木管乐器竖笛木琴风琴、古琴,演奏时戴西洋假发 [1]  。

19世纪末,中国被迫开放南方沿海,开始接触西方音乐和乐器,广东音乐首当其冲,首先吸收西方和声方法,创造了新乐器扬琴和木琴,发展了乐队合奏的音乐,至今广东音乐仍然有其独特的魅力,是中西结合比较成功的典范。

民间音乐家为中国乐器的演奏发展创造了新的阶段,二胡作曲家刘天华定制二胡把位,改进演奏手法,并创作了十首二胡独奏曲,如《良宵》、《光明行》、《病中吟》等,演奏家华彦钧(瞎子阿炳)创作了二胡曲《二泉映月》,《听松》,琵琶曲《大浪淘沙》。尽管当时时世动乱,但中国民族音乐不论在独奏和乐队合奏方面都有很大的发展。

1910年代到1920年代的新文化运动期间,很多到海外留学的中国音乐家回国之后,开始演奏欧洲古典音乐,也开始用五线谱纪录新作品。大城市里组成了新兴交响乐团,混合欧洲古典音乐和爵士乐,在音乐厅和收音机里非常流行。在1930年代的上海达到其鼎盛时期。

虽然使用西方的乐器和音乐手段,但通俗音乐仍然是以中国的方式,即旋律为主,五声音阶为主,才能受到最多人的喜爱。周璇是当时最受欢迎的表演家之一,是当时通俗音乐的代表,其为电影《马路天使》演唱的主题歌《天涯歌女》和《四季歌》一时极为流行,符合当时的民众的抗日情绪,被称为“金嗓子”。

中共革命音乐

北伐战争时期,中国的音乐家配合革命,作了大量的革命歌曲,在国民革命军中广为传唱,有的是用国外通俗歌曲旋律直接配以革命歌词。

在抗日战争时期,音乐家更是同仇敌忾,写作了大量的抗日歌曲。冼星海的《黄河大合唱》气势磅礴,反映了当时全民抗日的精神。聂耳为电影《风云儿女》配曲作的《义勇军进行曲》更是雄壮,成为抗日军民的军歌被到处传唱,中华人民共和国成立后,为了居安思危,不忘中华民族如何抵抗外国侵略,将义勇军进行曲定为国歌

1942年延安会议之后,共产党控制的地区开始把当地民歌改写成革命歌曲,如陕西民歌《东方红》。改写的目的是在大多是文盲的农民人口中传播共产主义思想。

文革期间,西方音乐又不合法了。重新流行革命歌曲和所谓的“语录歌”,加上独裁的“样板戏”,和国外的交往几乎停止,甚至在欢迎美国总统尼克松的宴会上,乐队演奏美国歌曲《草堆上的火鸡》,当时的文化部长都要向总理抗议,大陆中国音乐进入一个低谷时期。可音乐的发展也不是完全停滞不前。

文革期间的“样板戏”虽然过于霸道,但将西方管弦乐队引入为京剧伴奏,产生了特殊的效果,在浑厚的管弦乐背景下的京胡皮鼓声,更突出了京剧音乐特点,也是一种中西结合的发展。尤其是“打虎上山”过门中的圆号独奏,和后面京胡唱腔浑然天成,很值得欣赏。

当代音乐

大陆

中华人民共和国建立之后,流行歌曲除革命歌曲之后,又加入翻译成中文的苏联流行歌曲。各地开始建立交响曲团,演奏西方古典音乐,和中国作曲家的新作。东欧的乐团曾多次到中国表演,中国乐团也参加了许多国际表演会。中国音乐家也尝试用西方的乐器方法写作具有中国风味的音乐,比较成功的有小提琴协奏曲梁祝》,采纳了越剧的部分旋律。

和第三世界的国家交往也不断增加,为此成立了东方歌舞团,专门学习、演唱亚洲、非洲和拉丁美洲国家各民族的民歌乐曲,在中国广受欢迎,从此发展中国家的音乐开始对中国音乐产生影响。中国民族乐队配器、合奏方式也基本定型,产生了不少成功的民族器乐交响曲。

中国的民族音乐开始受到世界各国的广泛关注,每年春节,都会到维也纳金色大厅举行中国新年音乐会,并座无虚席。

大陆文革音乐

文化大革命是大陆历史的一个特殊阶段。在这个时期,也出现了一批文革特色的歌曲和戏曲,影响了那个时期整个一代青年。其中,一部分成为了脍炙人口的军歌,在当今解放军中广泛流传,较为著名的有胡宝善演唱的《我爱这蓝色的海洋》。

港台

五六十年代,港台延续了老上海灯红酒绿风格。随着日本经济的起飞,日本现代流行音乐开始对港台产生影响。欧阳菲菲翁倩玉、邓丽君等港台歌手演唱了大量的日本歌曲。八十年代,新一代音乐家在港台崛起,眼界更为开阔,把欧美流行形式与中国音乐相结合,开创了港台流行音乐新局面,并对大陆产生重大影响。

在台湾的校园歌曲和邓丽君开创的演唱方式,使中国通俗音乐发展到一个高峰,具有中国音乐独特的风格和魅力,邓丽君在美国开演唱会时,吸引得许多舞台剧务美国人在后台全程欣赏,虽然他们听不懂中文唱词。

流行音乐

自中国改革开放以来,流行音乐首先从香港及台湾地区进入中国,尤其是台湾的校园歌曲邓丽君演唱的歌曲,在大陆中国大受欢迎。曾在中国中央电视台春节联欢晚会演出的张明敏的《我的中国心》在中国一炮走红,这也是中国大陆第一次公开的港台歌曲演出。此后,中国的流行歌曲与世界其他地区的各种风格、各种流派的音乐结合,产生了不少脍炙人口的歌曲。中国的流行音乐发展迅速,成为世界流行音乐中一支不可低估的生力军。

台湾和香港的流行音乐发展非常迅速,基本和国际流行趋势同步,尤其是香港,因为政府不干扰音乐的创作,出现了许多著名的歌手和歌曲,不仅风靡大陆中国,而且受到日本、韩国等地歌迷的崇拜。

大陆、台湾、香港以及全球其它地区的华人流行音乐不断交流,开始出现互相融合、汇聚的趋势。因此,开始出现“全球华语流行音乐”的总体称谓。一个突出的表现:中国大陆作为全球最大的消费市场之一,港台、海外各大流行音乐榜单的发布和编制越来越多地开始关注大陆市场。

值得注意的是,在流行音乐当中,有着一种民谣性质的音乐,它们的典型代表是校园民谣、都市民谣、军营民谣,这些民谣音乐在流行音乐当中亦占有一席之地,曾经都有过其辉煌的岁月,民谣淳朴的曲调,通俗的歌词同样感动了很多人。

汉族传统音乐

国乐简称民族音乐、民乐,又称国乐,即中国传统音乐,也是中国主体民族汉族音乐。

戏曲音乐

汉族的戏曲曲艺是很受欢迎也较为普及的艺术之一,广大地区都有自己的地方戏曲。最具代性的是京剧。汉族戏曲音乐通常以高调的唱腔为主,并以皮鼓梆子京胡弦乐器伴奏。其他的戏曲音乐代表有:河北梆子、豫剧、评剧、越剧、粤剧昆曲秦腔黄梅戏潮剧高甲戏傩戏等。在全中国共有600多种地方戏剧品种。昆曲被联合国列为世界口头文化遗产保护目录。

摇滚音乐

提到香港的摇滚乐,就不能不提BEYOND。因为中国摇滚乐最初的萌芽就出现在20世纪70年代的香港和台湾。受西方影响,香港在70年代末和80年代初出现了一些地下摇滚乐队,除了BEYOND乐队,其它真正具备公众影响力的却很少。

中国改革开放之后,西方现代音乐通过各种途径传入中国。音乐青年或多或少的接触到摇滚音乐,并开始组建乐队,进行模仿与创作。

80年代末和90年代初,中国摇滚乐坛陆续出现了如beyond、唐朝、黑豹、轮回、超载、指南针、北京1989等乐队。到了1994年,香港红磡体育馆举行的“中国摇滚乐势力”演唱会,成为中国摇滚史上最富激情的一幕,当时被称为魔岩三杰窦唯张楚何勇,以及唐朝乐队将中国摇滚乐推向了一个顶峰。随后的中国摇滚乐呈现了非常大的分化趋势,各种乐风依次登场。如走向流行的郑钧许巍和零点等;走低保真朋克乐队盘古;花样倍出的苍蝇左小祖咒王磊电子乐说唱乐逐渐流行以及各种乐风之间的相互影响、相互融合。老牌的乐队解散、主要成员单飞,如窦唯离开黑豹乐队后,组建过做梦乐队,又和许多乐队即兴演出合作唱片;以及新乐队出现,如新裤子、走英式路线的麦田守望者和清醒等;这之中一些流派是值得关注的,以北京的子曰(现已更名“爻释·子曰”)和东北的二手玫瑰为代表的民俗摇滚正受到越来越多的关注。众多唱片公司,如摩登天空京文唱片以及娱乐公司在推出新乐手和乐队、举办演唱会中也做出了很多尝试和贡献。

少数民族音乐

中国的少数民族音乐也有着丰富多样的样式和内容,如藏族音乐、蒙古族音乐等。

藏族音乐

藏族是个能歌善舞的民族,他们的歌曲旋律优美辽阔、婉转动听。藏族音乐大体上可以分为佛教音乐和民间音乐。佛教音乐中最著名的是喇嘛唱的无词的歌颂曲调。

藏族民歌高亢嘹亮,听起来就有高原蓝天辽阔的气象,曲调悠扬。歌舞形式有“果谐”、“果卓”(锅庄)等。西藏的藏族歌曲也融入了其它音乐的元素。著名的藏族歌手除了才旦卓玛和主要演唱汉语歌曲的韩红外,还有容中尔甲亚东琼雪卓玛等大量在藏区知名度很高的歌手。

正规戏剧方面,已经挖掘整理演出了藏族传统歌剧《格萨尔王》。

蒙古族音乐

蒙古族民歌分“长调民歌”和“短调民歌”。 “长调”有许多无意义的谐音字拉长唱腔,有草原空阔的风格。蒙古常用的乐器是马头琴、火不思、四胡、三弦、兴隆笙以及笛子等。蒙古器乐的特点是柔和、安静。上述最有特色的乐器是马头琴,它是一种拉弦乐器,由于琴柱上一般都雕刻一个马头装饰,所以由此命名。它的音色低沉柔美,音量不大,表现力丰富。除了为民歌与说唱伴奏外,还常用于独奏与合奏;不仅演奏旋律,而且适宜于表现马匹的奔跑与嘶叫。蒙古的器乐曲多半是民歌旋律的器乐化。

宗教音乐

中国的宗教音乐可分为道教音乐、汉传佛教音乐、藏传佛教音乐以及其它宗教音乐。

其他

西方音乐的发展

1900年前后,北京成立了中国第一个西洋铜管乐团。成立于1913年的教会学校金陵女子大学设有音乐系,对传播西洋音乐发挥了很大作用。1927年,上海成立了上海国立音乐专科学校。1930年代,上海成立了中国第一个西洋交响乐团。

自从引进西方音乐后,善于吸收外来文化的中国人对西方音乐的掌握和消化有很大进展,从20世纪起有许多中国人在国际钢琴、小提琴、美声歌唱、歌剧演唱比赛中得奖,中国音乐家创作了大量美声歌曲和用西方乐器演奏的乐曲。

中西方音乐比较

中国音乐从很早已经掌握七声音阶,但一直偏好比较和谐的五声音阶,重点在五声中发展音乐,同时将中心放在追求旋律节奏变化,轻视和声的作用。中国音乐的发展方向和西方音乐不同,西方音乐从古希腊的五声音阶,逐渐发展到七声音阶,直到十二平均律;从单声部发展到运用和声。所以西方音乐如果说像一堵厚重的墙壁,上面轮廓如同旋律,砖石如同墙体,即使轮廓平直只要有和声也是墙,正像亨德尔的某些作品。中国音乐则不同,好像用线条画出的中国画,如果没有轮廓(旋律)则不成其为音乐,但和声是可有可无的。所以从未接触中国音乐的西方人听中国音乐“如同飘在空中的线”,而从未接触西方音乐的中国人则觉得西方音乐如同“混杂的噪声”。

中国音乐院校

北京的中国音乐学院专门培养中国音乐家

北京的中央音乐学院专门培养运用西方音乐的音乐家

上海的上海音乐学院

成都的四川音乐学院

天津的天津音乐学院

广州的星海音乐学院

武汉的武汉音乐学院

沈阳的沈阳音乐学院

西安的西安音乐学院

上海市陆行中学南校

آموزش غذای چینی

دیم سُم (点心:diǎnxīn )DIM SUM از گروه غذاهای کانتونی است

که در اصطلاح فارسی بدان غذاهای میان وعده و سبک گفته می شود که انواع مختلف دارد.

دیم سُم (点心:diǎnxīn )DIM SUM  با سبزیجات بخار

این غذا برای افراد وگان (گیاهخوار) مناسب است چون در آن از هیچ گوشت و فرآورده حیوانی استفاده نشده است. دیم سُم از یک خمیر تشکیل شده که آن را با مواد مختلف پر می کنیم. در این دستور غذایی، دیم سُم با سبزیجات بخار پز را آموزش می دهیم.

مواد لازم برای پر کردن دیم سُم

۵۰۰ گرم بوا چَی(菠菜:bōcài  )(نوعی سبزی چینی)، کاملا شسته شده

۸ قارچ شیتاکی بزرگ و تازه (نوعی قارچ قهوه ای)

۳ قاشق غذا خوری روغن نباتی

۱۲۰ گرم لوبیا خشک پودر شده (به صورت بسته بندی در چین وجود دارد)

۱ قاشق چای خوری سس سویا

نصف قاشق چای خوری شکر

نصف  قاشق غذاخوری روغن کنجد

یک هشتم  قاشق چای خوری فلفل سفید آسیاب شده

نمک، به اندازه دلخواه

طرز تهیه مواد دیم سُم

برای درست کردن دیم سُم با سبزیجات بخارپز ابتدا بوا چَی ها را در آب جوش و بعد از ۱۰ ثانیه در مخلوط آب و یخ بریزید.

وقتی کاملا سرد شدند آنها را فشار دهید تا آب اضافه خارج شود

طرز تهیه مواد دیم سُم (点心:diǎnxīn )DIM SUM

سپس بوا چَی ها و قارچ ها را ریز کنید. بوا چَی ها را با دست و غذاساز می تونید خرد کنید اما قارچ ها را فقط با غذاساز خرد کنید

قارچ ها را با ۲ قاشق روغن بپزید. ۳ یا ۴ دقیقه برای پخت کافی است. سپس اجازه دهید سرد شود.

سپس پودر لوبیا خشک شده را بریزید و کنار بگذارید

بعد از خرد کردن بوا چَی ها احتمالا ته ظرف آب اضافه جمع می شود، آن را خارج کنید

در ادامه، ۱ قاشق غذاخوری روغن، سس سویا، شکر، روغن کنجد و فلفل سفید را اضافه کنید. خوب مخلوط کنید. برای بهتر طعم گرفتن مواد را در یخچال بگذارید، این کار به سبز ماندن بوا چَی ها نیز کمک می کند.

مواد لازم برای تهیه خمیر دیم سُم

سه چهارم  فنجان آب گرم

۱ قاشق چای خوری مخمر (۳ گرم)

۱ قاشق غذاخوری شکر (۳۰ گرم)

۱ و یک چهارم قاشق غذا خوری روغن نباتی

۲ فنجان آرد (۳۰۰ گرم)

۲ قاشق غذاخوری آرد ذرت (۲۰ گرم)

یک چهارم قاشق چای خوری نمک (۳ گرم)

یک  قاشق چای خوری جوش شیرین (۱ گرم)

طرز تهیه خمیر دیم سُم:

دستور العمل های زیادی برای خمیر این غذا وجود دارد. نکته اصلی درست کردن خمیر این است که آرد و آب به خوبی ترکیب شوند و بافت خمیر نرم باشد.

حتی هنگامی آب و آرد کاملا مخلوط می شوند،  ممکن است خمیر همچنان شُل باشد، پس باید به ورز دادن ادامه دهید. خمیر باید کاملا صاف و یکدست شود و به دست نچسبد. خمیر را باید بتوانید به راحتی بدون مقاومت خمیر، بکشید.

پس از اتمام کار تمام حباب های داخل خمیر را از بین ببرید. برای راحت تر شدن کار شکل دادن به خمیر، روی دستان خود و سطح کار و وردنه آرد بپاشید.

موادی که برای پر کردن استفاده می کنید نباید آب اضافه داشته باشند. اگر مواد آبکی باشند خمیر را خراب می کنند و هنگام پخت، دیم سُم ها از هم می پاشند.

پر کردن بیش از حد خمیرها باعث می شود که بستن سر خمیرها سخت شود.

هنگام پخت ۵ دقیقه پس از بخار کردن، در ظرف را بگذارید تا دیم سُمها به آرامی گرم شوند. تغییر دما ناگهانی آنها را خراب می کند. وقتی زمان پخت تمام شد، زیر آن را خاموش کنید و اجازه دهید به آرامی خنک شوند.

برای شروع ، در یک کاسه، آب، مخمر و شکر را با هم مخلوط کنید. حدود ۱۵ دقیقه خمیر را کنار بگذارید تا کف کند. ۱ قاشق غذاخوری روغن به مخلوط اضافه کنید و کنار بگذارید.

در یک کاسه متوسط، آرد، آرد ذرت، نمک و جوش شیرین را با هم مخلوط کنید. مخلوط خمیر را به آرد اضافه کنید. در ابتدا با قاشق هم بزنید وقتی مخلوط شد با دست شروع به ورز دادن کنید، می توانید در این مرحله از میکسر مخصوص خمیر هم استفاده کنید، تا خمیر نرم شود. اگر خمیر چسبناک بود، یک کمی آرد اضافه کنید. اگر خشک بود کمی آب اضافه کنید، و تا زمانیکه خمیر نرم و صاف شود، به ورز دادن ادامه دهید.

سطح خمیر را با یک قاشق چایخوری روغن چرب کنید و روی آن را با پلاستیک بپوشانید. حدود یک ساعت اجازه دهید خمیر در دمای اتاق استراحت کند تا ور بیاید. هنگامی که خمیر آماده شد آن را به ۱۴ بخش تقسیم کنید و با دستمال بپوشانید تا خشک نشود.

آموزش غذای چینی دیم سُم (点心:diǎnxīn )DIM SUM

طرز پیچیدن دیم سُم با سبزیجات بخارپز :

هر قطعه را به وسیله وردنه صاف کنید تا یک دایره با قطر حدود ۱۰ سانت ایجاد شود. مرکز دایره باید کمی از لبه ها ضخیم تر باشدیک و نیم قاشق غذاخوری از مواد آماده شده را وسط خمیر بگذارید

خمیرها را ببندید و سر آنها را جمع کنید تا مواد بیرون نریزند

دیم سُم با سبزیجات بخارپز یعنی باید دیم سُم های آماده شده را در بخارپز بچینید. زیر هرکدام یک تکه کاغذ قرار دهید به طوری که یک سانت از هر طرف بیرون باشد. مطابق عکس

آب جوش با دیم سُمها با در طول فرآیند پخت تماس ندارد. دیم سُمها درون بخار قرار می گیرند. در ظرف را بگذارید و اجازه دهید دیم سُم ها حدود ۲۰ دقیقه بپزند. سپس اجاق را خاموش کنید و اجازه دهید دیم سُمها کم کم سرد شوند.