پوشاک مردم چین

中国历代服饰

فرهنگ چین از نظر پوشش و نوع لباس

به عنوان یک بخش مهم از تمدن کشور چین، لباس سنتی نقش حیاتی در تاریخ و فرهنگ این کشور دارد. ویژگی های اصلی که در پوشاک مردم چین باستان در دوران گذشته با دوران معاصر مشاهده می کنید شامل لباس هایی با یقه متقاطع، دامن یا لباس بلند، بلوزهایی با یقه پاپیون دار و یا  لباس هایی هستند که هنگام پوشیدن از چند جهت پیچ و تاب می خورد. این مدل لباس ها برای هزاران سال است که در فرهنگ چین استفاده می شده است. تا زمان جمهوری خلق چین از لباس‌های سنتی در این سرزمین استفاده می شد.

پوشاک سنتی مردم چین

پوشاک سنتی مردم چین

در سال های ١٩١٢ تا سال ١٩۴٩ پس از میلاد، پوشاک مردم چین، لباس های بلند چینی محبوبیت خاص خود را در زندگی روزمره داشتند. همزمان با انقلاب جدید در چین، سبک لباس پوشیدن در این کشور به سمت کشورهای غربی متمایل شد. از لباس های سنتی متعلق به تمدن چین باستان تنها در جشنواره ها و مراسم یا مناسبت های خاص استفاده می شود. لباس ها و پوشاک مردم را به صورت دست نخورده و کامل در سریال ها و فیلم های تلویزیونی که تاریخ این کشور را به نمایش می گذارد می توانید مشاهده کنید. برخی از اقوام و قومیت های سرزمین چین لباس‌های منحصر به‌ فردی بر تن می کنند.

 

تاریخچه ای بر لباس ها و پوشاک مردم چین

بر اساس اکتشافات و مطالعات تاریخی قدمت پوشاک چین به دوران پالئولیتیک  باز می گردد. این دوران مقارن با حدود ١.٧ میلیون سال پیش تا قرن بیست و یکم قبل از میلاد می باشد. موادی که برای تهیه لباس استفاده می شود شامل پوست حیوانات است. از این روش چیزی در حدود پنج هزار سال پیش استفاده می‌شد که مقارن با دوران امپراطوری زرد بوده است. در امپراتوری شانگ مقارن با قرن هفدهم قبل از میلاد تا سال ۱۰۴۶ قبل از میلاد، مفاهیم اصلی در پوشاک مردم چین به وجود آمد. از آن پس به بعد و به ویژه در طول امپراتوری جو، ترکیبی از پوشش بلوز و دامن برای هزاران سال در چین باستان متداول شد. جمهوری خلق چین تغییر بزرگی در این کشور ایجاد کرد. پوشیدن کت و شلوار در بین زنان نیز متداول شد. پس از دهه ۱۹۷۰ پوشاک مردم چین به سبک پوشش غربی تغییر پیدا کرد.

 

مفاهیم اصلی در پوشاک مردم چین

علاوه بر ویژگی های ظاهری و الگوهای اصلی که در لباس های سنتی و پوشاک مردم چین مشاهده می کنید، بسیاری از ویژگی های دیگر مانند شکل ظاهری، برش لباس، زیبایی ظاهری و رنگ لباس مفاهیم دیگری هستند که در مورد پوشاک مردم چین مطرح می شوند. در طول سلسله های امپراطوری مختلف در این کشور از ترکیب رنگ متفاوت برای لباس استفاده می شد. ترکیب سیاه و سفید در قرن هفدهم تا بیست و یکم قبل از میلاد در دوره امپراطوری سیَ متداول بود. از رنگ سفید در امپراطوری شانگ و از رنگ قرمز در امپراتوری جو استفاده می‌شد.

مفاهیم اصلی پوشاک چینی

عامل دیگری که در طراحی پوشاک مردم چین باستان در قرن های گذشته رعایت می شد توجه به موقعیت سیاسی، اجتماعی، شغل و جنسیت افراد بود. بنابراین طرح لباس هایی که دارای گلدوزی اژدها و به رنگ زرد روشن دوخته می‌شدند مخصوص امپراطور‌ها بودند. از لباس ارغوانی با شکل رسمی در سلسله تانگ، برای مردان عالی‌ رتبه دربار استفاده می‌شد. این دوران مقارن با سال ۶۱۸ تا ٩٠٧  میلادی بود. در سال ١۶۴۴ تا سال ۱۹۱۱، هر فرد از نظر اجتماعی شخص بالاتر و ثروتمند ترین بود، لباس های او گلدوزی ها و تزئینات بیشتری داشت.

لباس چینیان باستان بسیار بیشتر از این بود که بخواهیم آن را صرفاً رختی برای پوشاندن بدن به حساب بیاوریم. آن سمبل شرافت و اعتبار و تجسم فرهنگ بود، و برای نشان دادن مقام اجتماعی فرد لازم بود. افراد فقیر و ثروتمند در چین باستان بسیار متفاوت از هم لباس می‌پوشیدند. فقیران کوله‌پشتی از جنس کنف می‌پوشیدند که بادوام و گشاد بوده و برای انجام کار در مزارع راحت بود. در سوی دیگر لباس ثروتمندان از ابریشم درست شده و با رنگهایی خاص رنگ‌آمیزی شده و با طرح‌هایی خیالی و تجملی آراسته می‌گردید.

افراد طبقات پایین اگر لباسی از ابریشم می‌پوشیدند امکان داشت تنبیه شوند. رنگ لباس فرد نیز نشان دهنده هویت وی در چین باستان بود. امپراطور تنها کسی بود که حق داشت لباس زرد رنگ بپوشد، و در طول سلسله “شو” مردم فقیر فقط اجازه داشتند که لباس آبی یا مشکی بپوشند. وقتی مغول‌ها چین را تصرف کردند، با خودشان کتان آوردند، و استفاده از کتان برای لباس در سلسله یوآن آغاز شد.

زیورآلات و جواهرات نه تنها بخشی از مد و فشن در چین باستان بودند، بلکه سمبلی از مقام اجتماعی  نیز بودند. قوانین زیادی برای استفاده از جواهرات وجود داشت. فرد به راحتی می‌توانست با نگاه به جواهرات اشخاص مقام اجتماعی آنان را شناسایی کند.  مردان از سگک و قلاب کمربند استفاده می‌کردند، و زنان شانه و سنجاق و گیره مو بکار می‌بردند. برای چینیان باستان نقره بیشتر از طلا مورد استفاده بود. آنها مواد دیگری مانند پرهای آبی مرغ ماهی‌خوار، سنگ‌های آبی و شیشه نیز به کار می‌بردند.

چینیان باستان سنگ یشم را به همه سنگ‌های دیگر ترجیح می‌دادند. آنها بر این باور بودند که یشم دارای ویژگی‌های انسانی است، ویژگی‌هایی مانند سختی، دوام و زیبایی. طرح‌های اولیه برای یشم ساده بودند اما در طول زمان کاملتر شدند. نه مردان و نه زنان در چین باستان گوشواره نمی‌انداختند. طلسم‌ها معمولاً به شکل جواهر با نماد اژدها مورد استفاده قرار می‌گرفت.

 

پی‌ین‌فو

پی ین فو

پی‌ین‌فو لباسی مخصوص مراسم رسمی بود که از دو تکه تشکیل می‌شد. یکی تونیکی بود که تا بالای زانو می‌رسید و دیگری دامنی بود که تا زیر مچ پا قد داشت. دامن در مناسبات رسمی پوشیده می‌شد. این دو تکه‌ی منحصربفرد در رنگ‌های متنوعی وجود داشت و هر رنگ معنای متفاوتی داشت. برای نمونه، قرمز نشانی از تابستان بود، سبز نشاندهنده ثروت، هماهنگی و رشد بود، سیاه برای زمستان استفاده می‌شد. پی‌ین کلاهی کپسولی شکل بود که با پی‌ین‌فو پوشیده می‌شد.

 

شِنی

شنی تغییر و تحولات پی‌ین‌فو است. آن ترکیبی از یک دامن و تونیک است که به هم دوخته شده و یک لباس یک تکه و بلند شده است. شنی در چین باستان به شدت رایج بوده است. آن در میان مقامات حکومت و افراد ممتاز و ادیب متداول بود. شنی از پی‌ین‌فو الهام گرفته شده و برشی مشابه آن دارد.

شِنی

 

چانگ پائو

چانگ پائو لباسی یک تکه است که بیشتر قسمت‌های بدن از شانه‌ها تا مچ پاها را می‌پوشاند. آن ترکیبی از لباس‌های دیگر چینی است. آن لباسی بسیار گشاد است و بیشتر توسط مردان پوشیده می‌شود. چانگ‌پائو توسط “مانچوها” به چین آورده شد، آنها از شمال چین که هوایی سرد داشت وارد چین شده بودند. طرح نعل اسبی، برای حفاظت در برابر سرما در زمستان بود. مردان می‌توانستند در موقع انجام کار روزانه یا شکار آستین خود را رول کرده و آن را جمع کنند.

پوشش سر (تاج ققنوس، زینت و پوشش سر در دوره تانگ، سونگ و مینگ)

کلاه و نوع زیور و پوشش سر در چین، تاریخی طولانی دارد و بخش مهمی از لباس آنها به حساب می‌آمد. مردان کلاه استفاده می‌کردند و زنان زیورآلات برای موی خود بکار می‌بردند. مردان وقتی به سن بیست سالگی می‌رسیدند کلاه به سر می‌گذاشتند که نشان می‌داد بزرگسال و بالغ شده‌اند. کلاه در چین باستان کاملاً با کلاه‌های امروزی تفاوت دارد. برخلاف کلاه‌های امروزه، کلاه‌های باستان با لبه‌ای باریک فقط قسمتی از فرق سر را می‌پوشاند.

کلاه هم نشانگر مقام و رتبه اجتماعی بود. فقیران اجازه نداشتند کلاه بگذارند. در طول سلسله هن(۲۰۶ قبل از میلاد تا ۲۲۰ بعد از میلاد)، کلاه شبیه کلاه‌های امروزه بود، اما باید با یک بند بسته می‌شد. در طول سلسله لیائو (۹۱۶ -۱۱۲۵ بعد از میلاد) و سلسله جین (۱۱۱۵- ۱۲۳۴ بعد از میلاد) مردم کلاه‌های خزدار بر سر می‌گذاشتند.

 

پیراهن اژدها

جامه اژدها لباس روزانه امپراطور بود. آنها اژدها را سمبلی مهم در نظر می‌گرفتند که در زمان‌های دیرین از آسمان پدیدار شدند. این جامه، یقه‌ای گرد و دکمه‌ای در سمت راست داشت. بیشتر دکمه‌ها زرد بودند زیرا آن رنگ رسمی متعلق به امپراتور بود. همانند نماد اژدها، سمبلِ بسیاری از حیوانات دیگر مانند عقاب، ببر، مار هم مورد استفاده بود.

پیراهن اژدها

 

مد در پوشاک مردم چین لباس های مردم چین باستان

اگرچه مد و لباس در کشور چین همواره رو به تغییر بوده است اما برخی از این مدل ها هنوز هم مورد استقبال مردم قرار دارند.

لباس مردم چین باستان در دوران هَن ()

این مدل لباس به مردم دوران “هن” ارتباط دارد. در دوران امپراتوری زرد، از سال ٢۶٩٨ قبل از میلاد تا زمان امپراتوری مینگ (١٣۶٨ تا ١۶۴۴ پس از میلاد) مردم از نوعی لباس به سبک “هن” استفاده می کردند. لباس دوران هن عبارت است از یک لباس بلند و یقه دار که به صورت مورب روی هم قرار می گیرد؛ برای پوشیدن این لباس از کمربند مخصوص استفاده می شود؛ لباس دوره هن دارای آستین های گشاد و دارای یک کیسه می باشد و نحوه دوخت آن بسیار ساده است.

لباس مَنجو  满族و چی پاو 旗袍

منجو نوعی لباس در دوران امپراتوری چینگ است که بیشتر به یک کت ساده شباهت دارد. لباس چی پاو شامل یک پوشش باستانی است که مخصوص بانوان است. این پوشش، یک لباس بلند است که با طرح های رنگارنگ، بسیار جذاب و زیبا دوخته شده است. از این دو مدل لباس بیشتر در جشن ها و مراسم استفاده می شود. برای دوخت این دو مدل پوشاک از ابریشم، کتان و پارچه نخی استفاده می شود.

پوشاک مردم چین- چی پاو

پوشاک مردم چین- چی پاو

پوشاک مردم چین- منجو

پوشاک مردم چین- منجو

 

لباس چینی تانگ ژوانگ

این لباس ترکیبی از نیم تنه مردانه دوران سلسله چینگ و لباس سبک غربی می‌باشد. این لباس معمولا یقه ایستاده دارد و در جلو ازبالا تا پایین دکمه دارد.

لباس های عروسی سنتی

 این لباس‌ها در سلسله‌های مختلف و دوره‌های زمانی گوناگون با یکدیگر تفاوت دارد و غالبا به رنگ قرمز است زیرا در فرهنگ چینی رنگ قرمز نشانه خوشبختی و شادی می‌باشد. پوشاک مردم چین در مراسم و جشن ها در ایام مختلف، متفاوت است. به طور مثال برای مراسم اژدها از یک لباس استفاده می شود و برای مراسم موسیقی و فستیوال های خیابانی، نوع دیگری از پوشاک به کار می روند.

 

در زیر سیر تاریخی لباس چینی برای علاقمندان که زبان چینی می دانند آورده شده است.

 

中国历代服饰

 

中国服饰的历史源远流长,从原始社会、夏商周春秋战国秦汉魏晋南北朝隋唐,到近现代,都以鲜明特色为世界所瞩目,主要以汉服为主。

战国时人撰写的《吕氏春秋》、《世本》及稍晚的《淮南子》提到,黄帝胡曹伯余创造了衣裳。从出土文物方面考察,服饰史的源头,可上溯到原始社会旧石器时代晚期。

中文名

中国服饰

    

中国民族服饰

主要形式

汉服为主

考察依据

吕氏春秋》、《世本

发展历程

原始社会、夏商周

源头时期

旧石器时代晚期

目录

  1. 1原始服饰
  2. 追溯
  3. 山顶洞人
  4. 新石器时代
  5. 2商周服饰
  6. 商代
  7. 西周
  8. 3春秋战国
  9. 4秦汉服饰
  10. 5魏晋南北朝
  11. 魏晋时期
  12. 6隋唐服饰
  13. 7宋辽夏金元
  14. 宋朝
  15. 8明代服饰
  16. 9清代服饰
  17. 10现代服饰
  18. 11对西方影响
  19. 历史描述
  20. 传统观念
  21. 与西方服饰
  22. 12服饰分类

原始服饰

追溯

战国时人撰写的《吕氏春秋》、《世本》及稍晚的《淮南子》提到,黄帝胡曹伯余创造了衣裳。从出土文物方面考察,服饰史的源头,可上溯到原始社会旧石器时代晚期。

原始社会的部落长和巫师、卜人在某种情况下,为了象征权威与特定身份,如同《易·系辞》说“黄帝尧舜垂衣裳而天下治”,衣服式样必不同于普通人。此外在军事性活动(包括围猎)和祭祀性活动中,主持人及参加者服饰也与常不同。这些,为服饰制度的发生发展奠定了基础。

上古时常以兽皮制鞋,因此鞋的称呼多以革字为边旁。古代的鞋有许多名称,如履、屐、靴、屣、屦等字均为鞋的别称。最早的鞋子式样是很简陋的。人们推测古人将兽皮切割成大致的足形后,用细皮条将其连缀起来即成为最原始的鞋子。

随着社会的发展和纺织业的进步,布料、丝绸等物亦用来制作鞋子,并与皮革、麻草组合应用,出现大量的鞋制品。到了殷商时期,鞋的式样、做工和装饰已十分考究,用材、施色、图案也根据服饰制度有了严格的制度。每个朝代鞋的造型、色彩都随着制服形式而变化。

山顶洞人

在北京周口店山顶洞人(距今1.9万年左右)遗址中,发现有1枚骨针和141件钻孔的石、骨、贝、牙装饰品。证实当时已能利用兽皮一类自然材料缝制简单的衣服。中华服饰文化史由此发端。山顶洞所见小石珠7件、穿孔兽牙125枚等装饰品,上有长期佩带的磨蚀痕迹。其中5件出土时呈半圆形排列,可能是成串的相饰。另有25件还用赤铁矿粉涂染着色,联系山顶洞下室埋葬的尸骨上也散布有赤铁矿粉粒,可能是在衣服上着色所用,或系一种饰终仪式,反映出山顶洞人的某种审美感情。保护生命,掩形御寒,装饰自身,都在原始社会成为服装主要作用。

新石器时代

距今约1万年,进入了新石器时代,纺轮普及,余姚河姆渡遗址还出土了“踞织机”(腰机),有了筒形后综,可以形成自然织口,还有了胜(卷经轴)。纺织技术发明,服装材料从此有了人工织造的布帛,丝绸生产也于新石器时代发轫。服装形式发生变化,功能也得到改善。贯头衣和披单服等披风式服装已成为典型的衣着,饰物也日趋繁复,并对服饰制度的形成产生重大影响。在纺织品出现之后,贯头衣已发展为一种定型服式,在相当长时期、极广阔的地域和较多的民族中普遍应用,基本上替代了旧石器时代部件衣着,成为人类服装的粗型。新石器时代除有笼统式服装外,还从一些陶塑遗物发现有冠、靴、头饰、佩饰。

商周服饰

商代西周,是区分等级的上衣下裳形制和冠服制度以及服章制度逐步确立的时期

上古商周服饰

上古商周服饰

商代

商代衣服材料主要是皮、革、丝、麻。由于纺织技术的进展,丝麻织物已占重要地位。商代人已能精细织造极薄的绸子,提花几何纹锦、绮,和绞织机的罗纱。衣料用色厚重。

西周

西周时,等级制度逐步确立,周王朝设“司服”、“内司服”官职,掌管王室服饰。根据文献记载和出土文物分析,中国冠服制度,初步建立于夏商时期,到周代已完整完善,春秋战国之交被纳入礼治。王室公卿为表示尊贵威严,在不同礼仪场合,顶冠既要冕弁有序,穿衣着裳也须采用不同形式、颜色和图案。从周代出土的人形文物看,服饰装饰虽繁简不同,但上衣下裳已分明,奠定了中国服装的基本形制。

春秋战国

春秋战国时期织绣工艺的巨大进步,使服饰材料日益精细,品种名目日见繁多。河南襄邑的花锦 ,山东齐鲁的冰纨、绮、缟、文绣,风行全国。工艺的传播,使多样、精美的衣着服饰脱

汉服饰

汉服饰

颖而出。春秋战国时期,不仅王侯本人一身华服,从臣客卿也是足饰珠玑,腰金佩玉,衣裘冠履,均求贵重。古人佩玉,尊卑有度,并赋以人格象征。影响所及,上层人士不论男女,都须佩带几件或成组列的美丽雕玉。剑,是当时的新兵器,贵族为示勇武兼用自卫,又必佩带一把镶金嵌玉的宝剑。腰间革带还流行各种带钩,彼此争巧。男女的帽,更引人注目,精致的用薄如蝉翼的轻纱,贵重的用黄金珠玉;形状有的如覆杯上耸。鞋,多用小鹿皮制作,或用丝缕、细草编成;冬天皮衣极重白狐裘,价值千金。女子爱用毛皮镶在袖口衣缘作出锋,还有半截式露指的薄质锦绣手套,无不异常美观。春秋战国时期的衣着,上层人物的宽博、下层社会的窄小,已趋迥然。深衣有将身体深藏之意,是士大夫阶层居家的便服,又是庶人百姓的礼服,男女通用。

秦汉服饰

这一时期的衣料较春秋战国时期丰富,汉服的深衣也得到了新的发展。特别在汉代,随着

秦汉服饰的特点

秦汉服饰的特点

舆服制度的建立,服饰的官阶等级区别也更加严格。秦汉服装面料仍重锦绣。绣纹多有山云鸟兽或藤蔓植物花样,织锦有各种复杂的几何菱纹,以及织有文字的通幅花纹。西汉建元三年(公元前138 )、元狩四年(公元前119),张骞奉命两次出使西域 ,开辟了中国与西方各国的陆路通道,成千上万匹丝绸源源外运,历魏晋隋唐,迄未中断,史称丝绸之路。于是,中华服饰文化传往世界。自秦而汉,深衣有了一些发展和变化。从东汉社会上层来看,通裁的袍服转入制度化。秦代服制与战国时无大差别,保持深衣的基本形制。西汉男女服装,仍沿袭深衣形式。不论单、绵,多是上衣和下裳分裁合缝连为一体,上下依旧不通缝、不通幅;外衣里面都有中衣及内衣,其领袖缘一并显露在外,成为定型化套装。下着紧口大裤,保持“褒衣大裙”风格。足下为歧头履。腰间束带。

پوشاک مردم چین 1

汉服,又称汉衣冠,中国汉族的传统服饰,又称为汉装华服,是从黄帝即位(约西元前2698年)至明末 (公元17世纪中叶)这四千多年中,以华夏礼仪文化为中心,通过历代汉人王朝推崇周礼、象天法地而形成千年不变的礼仪衣冠体系。自黄帝、尧、舜垂衣裳而天下治,汉服已具基本形式,历经周朝礼法的继承,到了汉朝形成完善的衣冠体系并普及至民众,还通过儒教中华法系影响了整个汉文化圈。汉人、汉服、汉语、汉俗由此得名。日本、朝鲜、越南均曾颁布法律效仿汉衣冠制度。

秦代服制,服色尚黑。汉代有了舆服制度。史书列有皇帝与群臣的礼服、朝服、常服等20余种。服饰上的等级差别已十分明显。主要表现在:①冠服在因袭旧制的基础上,发展成为区分等级的基本标识;②佩绶制度确立为区分官阶的标识。

魏晋南北朝

魏晋南北朝服饰

魏晋南北朝服饰

魏晋和南北朝时期,等级服饰有所变革。冠帽已多用文人沿用的幅巾代替,有折角巾菱角巾、紫纶巾、白纶巾等巾帽

魏晋时期

魏初,文帝曹丕制定九品官位制度,“以紫绯绿三色为九品之别”。这一制度此后历代相沿杂而用之,直到元明。晋代的首服除幅巾为社会沿用之外,有官职的男子还戴小冠子,而冠上再加纱帽的称漆纱笼冠,本是两汉武士之制,传之又传,不仅用于男官员,并流传民间且男女通用。

隋唐服饰

隋唐服饰

隋唐服饰

隋唐时期,中国由分裂而统一,由战乱而稳定,经济文化繁荣,服饰的发展无论衣料还是衣式,都呈现出一派空前灿烂的景象。彩锦,是五色俱备织成种种花纹的丝绸,常用作半臂和衣领边缘服饰。特种宫锦,花纹有对雉、斗羊、翔凤、游鳞之状,章彩华丽。刺绣,有五色彩绣和金银线绣等。印染花纹,分多色套染和单色染。隋唐时期男子冠服特点主要是上层人物穿长袍,官员戴幞头,百姓着短衫。直到五代,变化不大。天子、百官的官服用颜色来区分等级,用花纹表示官阶。隋唐女装富有时装性,往往由争奇的宫廷妇女服装发展到民间,被纷纷仿效。隋唐时期最时兴的女子衣着是齐胸襦裙高腰襦裙,即短上衣加长裙,裙腰以绸带高系,几乎及腋下。

隋唐女子好打扮。从宫廷传开的“半臂”,历久不衰,后来男子也有穿着的。当时还流行长巾子,系用银花或金银粉绘花的薄纱罗制作,一端固定在半臂的胸带上,再披搭肩上,旋

隋唐服饰

隋唐服饰

绕于手臂间,名曰披帛。唐代妇女的发饰多种多样,各有专名。女鞋一般是花鞋,多用锦绣织物、彩帛、皮革做成。

宋辽夏金元

宋代基本保留了汉民族服饰的风格,辽、西夏、金及元代的服饰则分别具有契丹、党项、女真及蒙古民族的特点。各民族服饰交流与融合。

宋朝

宋制公服

宋制公服

宋代汉服大致有官服、便服、传统服等三式。宋代官服面料以罗为主,政府因五代旧制,每年要赠送亲贵大臣锦缎袍料,分七宋代灵鹫球纹锦袍等不同花色。官服服色沿袭唐制,三品以上服紫,五品以上服朱,七品以上服绿,九品以上服青。官服服式大致近于晚唐的大袖长袍,但首服(冠帽等)已是平翅乌纱帽,名直脚幞头,君臣通服,成为定制。宋代官服又沿袭唐代章服的佩鱼制度,有资格穿紫、绯色公服的官员都须在腰间佩挂“鱼袋”,袋内装有金、银、铜制成的鱼,以区别官品。“方心曲领”也是朝服的特征,即朝服项间套上圆下方的饰物。宋代官员公服、制服之外的日常便服,主要是小袖圆领衫和帽带下垂的软翅幞头,依然唐式,脚下却改着更便于平时起居的便鞋。宋代遗老的代表性服饰为合领(交领)大袖的宽身袍衫、东坡。袍用深色材料缘边,以存古风。东坡巾为方筒状高巾子,相传为大文学家苏东坡创制,实为古代幅巾的复兴,明代的老年士绅还常戴用。

宋代民间首服也有种种流行。男子流行幞头、幅巾,女子则流行花冠和盖头。妇

宋代灵鹫球纹锦袍

宋代灵鹫球纹锦袍

女发式和花冠,是当时对美追求的重点,最能表现宋代装束的变化。唐及五代的女子花冠已日趋危巧,宋代花冠再加发展变化,通常以花鸟状簪钗梳篦插于发髻之上,无奇不有。

明代服饰

明制公服

明制公服

经过元代蒙古人统治之后,明代恢复汉族的传统,明太祖朱元璋重新制定汉服服饰制度。

Q版《大明衣冠》

Q版《大明衣冠》

明代皇帝戴乌纱折上巾(乌纱翼善冠),帽翅自后部向上竖起。明初要求衣冠恢复唐制,其法服的式样与唐代相近,只是将进贤冠改为梁冠,又增加了忠靖冠等冠式。自唐宋以来,龙袍和黄色就为皇室所专用。百官公服自南北朝以来紫色为贵。明朝因皇帝姓朱,遂以朱为正色,又因《论语》有“恶紫之夺朱也”,紫色自官服中废除不用。明代的公服亦用幞头圆领袍,但这时的幞头外涂黑漆,脚短而阔,名乌纱帽,无官职的平民不得服用。公服除依品级规定服色外,最有特色的是用“补子”表示品级。 补子是一块约40~50厘米见方的绸料,织绣上不同纹样,再缝缀到官服上,胸背各一。文官的补子用鸟,武官用走兽,各分九等。为褒奖官员的功勋,另特赐蟒袍飞鱼服斗牛服等服饰。蟒是四爪之龙,飞鱼为鱼尾有鳍之蟒,斗牛则在蟒头上加弯曲的牛角。官至极品则用玉带。所以“蟒袍玉带”就成为这时大官僚之最显赫的装束。平常穿的圆领袍衫则凭衣服长短和袖子大小区分身份,长大者为尊。受到诰封的官员妻、母,也有以纹、饰区别等级的红色大袖礼服和各式霞披。此外,上层妇女中已着用高跟鞋,并有里高底、外高底之分。上下层社会的服饰均有明显等级。

明代公服

明代公服

大明婚礼服饰

大明婚礼服饰

明代普通百姓的服装或长、或短、或衫、或裙,基本上承袭了传统,且品种十分丰富。服饰用色方面,平民妻女只能衣紫、绿、桃红等色,以免与官服正色相混;劳动大众只许用褐色。一般人的帽,除唐宋以来旧样依然流行外,朱元璋又亲自制订两种,颁行全国,士庶通用。一种是方桶状黑漆纱帽,称四方平定巾;一种是由六片合成的半球形小帽,称六合一统帽,取意四海升平、天下归一。后者留传下来,俗称瓜皮帽,系用黑色绒、缎等制成。

清代服饰

清王朝时,以暴力手段推行剃发易服按满族习俗统一男子服饰。顺治九年(1652),钦定《服色肩舆条例》颁行,从此废除了浓厚汉民族色彩的冠冕衣裳。明

清代蟒袍

清代蟒袍

代男子一律蓄发挽髻,着宽松衣,穿长统袜、浅面鞋;清时则剃发留辫,辫垂脑后,穿瘦削的马蹄袖箭衣、紧袜、深统靴。但官民服饰依律泾渭分明。

清代女装,汉、满族发展情况不一。汉族妇女在康熙、雍正时期还保留明代款式,时兴小袖衣和长裙;乾隆以后,衣服渐肥渐短,袖口日宽,再加云肩,花样翻新无可底止;到晚清时都市妇女已去裙着裤,衣上镶花边、滚牙子,一衣之贵大都花在这上面。满族妇女着“旗装”,梳旗髻(俗称两把头),穿“花盆底”旗鞋。至于后世流传的所谓旗装,长期主要用于宫廷和王室。

清代官服主要品种为长袍马褂。官帽与前朝截然不同 ,凡军士、差役以上军政人员都戴似斗笠而小的纬帽,按冬夏季节有暖帽、凉帽之分,还视品级高低安上不同颜色、质料的“顶子”,帽后拖一束孔雀翎。翎称

清朝官服

清朝官服

花翎,高级的翎上有“眼”(羽毛上的圆斑),并有单眼、双眼、三眼之别,眼多者为贵,只有亲王或功勋卓著的大臣才被赏戴。皇帝有时还赏穿黄马褂,以示特别恩宠。影响所及,其他颜色的马褂遂在官员士绅中逐渐流行,成为一般的礼服。四、五品以上官员还项挂朝珠,用各种贵重珠宝、香木制成,构成清代官服的又一特点。丝纺绣染及各种手工专业的进步,为清代服饰品种的丰富创造了条件。

皇后服饰

皇后服饰

现代服饰

1912年以来)

辛亥革命结束了2000多年的封建君主专制,中华民族的服饰进入了新时代。

在此之前,改良主义者康有为于1894年、外交大臣伍廷芳于宣统初年,曾上书改革服制和服式;中国留学生也改穿西装。随着中外交流的加强,五彩纷呈的服装终于冲垮了衣冠等级制度。传统的袍、衫、袄、裤、裙越来越多地接受西方服饰影响,并被许多新品种新款式取而代之。①男装。民国初年出现西装革履与长袍马褂并行不悖的局面。穿着中西装都戴礼帽,被认为是最庄重的服饰。20年代前后出现中山装,逐渐在城市普及。广大农村一直沿用传统的袄裤,头戴毡帽或斗笠,脚着自家缝纳的布鞋。②女装。辛亥革命带来了多样化,一身袄裤之外,又多穿用袄裙套装。

中华人民共和国建立后,服饰崇尚简朴实用。50~70年代,中山装渐成男子主体服装,此外流行过军便装,人民装;女装受苏联影响,连衣裙风靡城市,此外还流行过列宁装等。但在农村,上衣下裤一直是大多数农民的传统装束。1978年后,中国实行改革开放政策,体现时代精神,具有中华民族特色的服饰如雨后春笋般发展起来,面貌簇新。其中长期代表中国传统服饰且的汉服大放异彩。

现代服饰

现代服饰

对西方影响

历史描述

然而,尽管中国传统服饰文化没有或者很少突出对人体美的直接赞赏,但在一些古典文学作品里不乏对人体美的描写。从《诗经》,骚赋到明清的小说和传奇,其中都有这类描写,譬如“肌如白雪,腰如束素”。“肤如凝脂”、“虎背熊腰”,而且更多的是人与服饰共同构成的美的形象;“著我绣荚裙,事事四五通,足上蹑丝履,头上玳瑁光,腰若流纨素,耳著明月铛,指如削葱根,口如含珠丹,纤纤作细步,精妙世无双。”(《古诗为焦仲卿妻作》);“三月三日天气新,长安水边多丽人。态浓意远淑且真,肌理细腻骨肉匀。绣罗衣赏照暮春,蹙金孔雀银麒麟。头上何所有?翠微訇叶垂鬓唇。背后何所见?珠压腰 稳称身。”(《丽人行》)

传统观念

如果说西方服饰文化刻意追求表现人体美,而完全忽视了服饰伦理,那么,中国服饰文化由于受到传统的伦理价值观念的影响还或多或少地保留着一些道德上的体统。譬如《礼记·王制》说:“作淫声异服。奇球奇器以疑众,杀!”(易·系辞》认为:‘始容诲淫”。《左传》称“贪色为淫”。《系辞》是秦、汗间的儒生所作,其后,赵飞燕、梁冀及其妻子等在服饰上的追求奇异和生活的淫乱,更说明了“冶容诲淫”。

与西方服饰

或许有人会以现代女性服装中的旗袍为例,来证明中国女装也着重表现人体的自然美,其实,这种旗袍是在本世纪上半叶受西方服饰审美趣味影响的结果,直至光绪年间,旗袍还不是目前的式样。传统旗袍在肩、胸、腰、臂、臀等部位的表现与突出人体美的西方女性服装完全不一样。和西方服饰艺术不同的是:中国服饰艺术不是突出人体美,而是充分调动艺术造型等手段追求一种装饰美,即一种超越形体的精神空间。从中国清朝以前的服装款式来看,遮蔽人体的宽袍大袖是中国传统服饰的主流。即使某些人的形体很美,这种服装也不去展现这个美的形体。《资治通鉴》引萧何的话说:“天子以四海为家,不壮不丽无以重威,”从这层意义上去看宽抱大袖的中国古代皇帝礼服,我们应会明白它们为什么不去表现皇帝的形体美,而是着重写意传神,突出他们端庄威严的精神力量。屈原在《涉江》中言:“余幼好此奇服兮,年既老而不衰,带长铗之陆离兮,冠切云之崔嵬。”他以穿戴富有自己个性的服饰来表现自己愤世嫉俗,不趋炎附势的气度和情怀。西方服饰人体直观美和中国服饰人体装饰美的区别反映了两种文化形态价值取向的不同。林语堂就曾经指出:“大约中西服装哲学上不同之点,在于西装意在表现人身形体,而中装意在遮盖它。”(《生活的艺术》)莱辛说:“我承认衣服也有一种美,但是比起人体美来,衣服美算得上什么呢?”(转引自《西方美学家论美和美感》)而林语堂则持相反观点:“只有在没有美感的社会,才可以容得住西装……西装的式样是这样的,使街上的行人都会知道你的腰身是三十二寸或三十八寸……一般痴肥的四十岁妇女,穿起祖胸露背的晚服来赴歌剧的初夜公演,这也是西洋发明的刺目事物之一。(《生活的艺术》)

服饰分类

商周时代的服饰: [2]

商周时代的服饰,主要是上身穿「衣」,衣领开向右边;下身穿「裳」,裳就是裙;在腰部束着一条宽边的腰带,肚围前再加一条像裙一样的「韍」,用来遮蔽膝盖,所以又叫做「蔽膝」。

春秋战国的衣服,是直筒式的长衫,把衣、裳连在一起包住身子,这种衣服叫「深衣」。还有一种「单衣」,是没有里子的宽大衣服。他们头上还戴「帻」;帻是用来包住头发的头巾,不让它们披散下来。

这个时期,游牧民族所穿的短衣、长裤、靴子,也传进外国,这种帅气的服装穿着起来,行动的确是方便多了。

男服服饰:

冕服:礼服中最专贵的一种,冕服均在祭典中穿着,是主要的祭服。其服式主要由冠、衣、裳、蔽膝等要件所组成。冕服的主体是玄衣、衣裳上面绘绣有章纹,而在最隆重的典礼时,穿九章纹冕服。衣裳之下,衬以白纱中单,即白色的衬衣,古代衬衣通常是白色。下身前有蔽膝,天子的蔽膝为朱色,诸侯为黄朱色。鞋是双底的,以皮革和木做底,鞋底较高,周代天子,在隆重典礼时穿赤色的。

弁服:其隆重性仅次于冕服,衣裳的形式与冕服相似,最大不同是不加章。弁服可分为爵弁,韦弁、冠弁等几种,它们主要的区别在于所戴的冠和衣裳的颜色。

玄端:为天子的常服,诸侯及其臣的朝服。

深衣:古代凡是服礼都是上衣下裳不相连,惟此种衣裳是上下相连,分开裁但是上下缝合,因为「被体深邃」,所以称为「深衣」。

女服服饰:

禕衣:为王后从王祭先王的俸祭服。

褕翟:为王后从王祭先公和侯伯夫人助君祭服。是青色衣,画褕翟纹十二章纹,褕翟羽色亦为五采。

阙翟:为王后助天子祭群小神和子男夫人从君祭宗庙祭服。是赤色衣,刻赤色缯的翟纹。

鞠衣:为王后率领命妇祭蚕神告桑的礼服,亦为诸侯之妻从夫助君祭宗庙的祭服。

展衣:又称襢衣为王后礼见王及宴宾客的礼服,亦是卿大夫之妻从夫助君祭宗庙的祭服。

禄衣:为王后燕居时的常服,亦为士之妻从夫助祭的祭服。

纯衣:为贵族之女的嫁衣。

秦汉时代,在中国服色是一个重要阶段,也就是将阴阳五行思想渗进服色思想中,秦朝国祚甚短,因此除了秦始皇规定服色外,一般的服色应是沿袭战国时代的习惯。

男服服饰秦始皇规定的大礼服是上衣下裳同为黑色祭服并规定衣色以黑为最上,又规定,三品以上的官员着绿袍一般庶人着白袍。

女服服饰秦始皇喜欢宫中的嫔妃穿着漂亮的及以华丽为上。由于他减去礼学,对于嫔妃的服色,是以迎合他个人喜好为主。不过基本上仍受五行思想支配。

汉朝的衣服,主要的有袍、襜褕[直身的单衣]、襦[短衣]、裙。汉代因为织绣工业很发达,所以有钱人家就可以穿绫罗绸缎漂亮的衣服。一般人家穿的是短衣长裤,贫穷人家穿的是短褐[粗布做的短衣]。汉朝的妇女穿着有衣裙两件式,也有长袍,裙子的样式也多了,最有名的是「留仙裙」。

男服服饰:

礼服:汉朝的祭祀礼服,承袭了秦代的废除「六冕」,以一种冕服为祭天地明堂之礼服的办法。

冕冠服:为最尊贵的祭祀礼服,是天子及三公诸侯、卿大夫祭天地明堂之时穿着。

长冠服:为夫子和执事百官,用在祭宗庙及各种小祀,如五岳、四渎、山川、社稷等典礼穿者。

委貌冠服:相当于周代的冠弁服。为公卿诸侯大夫行大射礼于辟雍的时候穿着。

皮弁冠服:此种冠服为大射礼时,执事者穿着,衣裳为缁麻衣,皂领袖、素裳。

朝服:自秦开始以袍作为朝服,汉代从皇帝至贱更小吏亦以袍作为朝服,也是主要常服。亦即是深衣制的袍服,不过因不同身份的人戴的冠不同而有不同之名称。汉代的朝服,服色是随着五时色,即春青、夏朱、季夏黄、秋白、冬黑。朝服均是衬以告缘领袖的中衣。

女服服饰:

庙服:相当于周代的禕衣,是女子礼服中,地位最尊贵的一种。太皇太后、皇太后之入庙服,皇后之谒庙服,其服色是皂下。

蚕服:相当于周代约鞠衣。每年三月,皇后帅领公卿诸侯夫人亲蚕礼时穿着。

朝服:自二千石夫人以上至皇后,皆以蚕衣为朝服。

魏晋南北朝

男服服饰:

礼服:除了北周以外,最大礼服祭服,仍只有一种,与汉代大致相同,惟衣裳主色稍有差异。

平冕服:各级的形式、服色大致相同,唯衣裳上的章纹,天子用十二章,三公诸侯用山龙等九章,九卿以下用华虫等七章,天子用刺绣文,公卿用织成文。

北周冕服:北周武帝汉化政策相成功,大力推行中国古代的周礼之制,因此北周的服色制度多根据周礼而定。

委貌冠服:为公卿行卿射礼之礼服。衣黑而裳素,中衣以皂缘为领袖。

朝服:同于汉代,天子与百官之朝服以所戴之冠来区别,亦都有五色朝服,不过汉代平时常朝以皂朝服、绛服为多,而魏晋南北朝则以绛朝服为主。

通天冠服:魏晋南北朝,各王朝均以此服为天子的朝服,也是次等的礼服。着绛纱袍,皂缘中衣,黑鞋。

远游冠服:为皇太子及诸王所服,着朱衣,绛纱袍,皂缘白纱中衣,白曲领。

百官冠服:以绛纱为主。但陈制较复杂,百官位高者以朱衣为朝服,位卑者,则以皂衣为朝服,皂白纱缘中单。

品色衣:天台近侍及宿卫之官,皆着五色衣,以锦绮馈绣,名曰品色衣。

常衣:主要是裤褶服,用途非常广,可以做朝服、军服、便服、从贵族到庶民均用到它。

女服服饰:

皇后谒庙服:是女性官服中,最隆重的礼服,也是皇后的嫁服。

入庙佐祭服:为妃、嫔、命妇之祭服。在晋及南朝宋、陈均为皂上皂下。

亲蚕服:为皇后行亲蚕礼之礼服,均为青上缥下。

助蚕服:为妃、嫔、命妇助皇后行亲蚕礼之礼服,在晋及南朝陈为缥上缥下。南朝宋为青上青下。

朝服:以上三朝均以为女性之朝服。

比周礼服:女性官服与男性官服同样,非常复杂,用色亦多,与前述朝代大不相同。

隋唐时,一般人是穿白色圆领的长衫,低下阶层穿的是用麻、毛织成的「粗褐」。隋代女子穿窄合身的圆领或交领短衣,高腰拖地的长裙,腰上还系着两条飘带。唐代的女装主要是衫、裙和帔;帔就是披在肩上的长围巾。还有特别的短袖半臂衫,是套穿在长衫外面。唐代初期的妇女还喜欢穿徂领的小袖衣、条纹裤、绣鞋等服装,她们的头上还戴着「幂离」、「帷帽」。隋唐的女装,以红、紫、黄、绿四种颜色最受欢迎。

男服服饰:

冕服:祭服,最隆典礼礼服。自天子至百官均服之。

朝服:为次于冕服的第二等礼服。

通天冠服:天子之最隆重朝服。

远游冠服:为皇太子及亲王的最隆重之朝服。

具服:亦称朝服。

公服:为次于冕服、朝服的第三等礼服。

弁服:天子在朔日受朝时服之,皇太子在朔望视事时服之。

公服:皇太子在五月常朝、元日冬至受朝时服之。

平巾帻服:戎装的公服。

乌纱帽服:为天子及皇太子视朝、听讼和宴见宾客的服装,以乌纱做帽。

黑介帻服:没有公职的士人,在朝见受诏时穿着。

常服:为使用最多的一种服装。

黄袍:天子开始常穿黄色袍。

品服:以不同服色来分别品官之职位高低的传统。

女服服饰:

大礼服:

褘衣:最隆重的大礼服。

褕翟:皇太子妃最降重的大礼服。

常礼服:

青衣:皇后礼见皇帝时穿着的。

朱衣:皇后宴见宾客时穿着的。

钿钗礼衣花钗礼衣:归嫁礼服。

宋代的服装,其服色、服式多承袭唐代,只是与传统的溶合做得更好、更自然,给人的感觉是恢复中国的风格。

宋朝时侯的服饰宋朝的男装大体上沿袭唐代样式,一般百姓多穿交领或圆领的长袍,做事的时候就把衣服往上塞在腰带上,衣服是黑白两种颜色。

当时退休的官员、士大夫多穿一种叫做「直掇」的对襟长衫,袖子大大的,袖口、领口、衫角都镶有黑边,头上再戴一顶方桶形的帽子,叫做「东坡巾」。

宋代的女装是上身穿窄袖短衣,下身穿长裙,通常在上衣外面再穿一件对襟的长袖小褙子,很像现在的背心,褙子的领口和前襟,都绣上漂亮的花边。

男服服饰:

冕服:宋朝开始减少冕服的种类,大典礼穿非冕服的情形,就经常出现。

朝服:宋代在劲下加上特别的装饰谓之「方心曲领」。

公服:宋代以常服为公服。

女服服饰:

礼服:其服色大致与唐代相同。

常服:均以大袖上衣,长裙、霞帔为常服。

元代的服装制度与辽金相似。

元代是由蒙古人统治,所以元代的服饰也比较特别。蒙古人多把额上的头发弄成一小绺,像个桃子,其他的就编成两条辫子,再绕成两个大环垂在耳朵后面,头上戴笠子帽。元代人的衣服主要是「质孙服」是较短的长袍,比较紧、比较窄,在腰部有很多衣褶,这种衣服很方便上马下马。

元代的贵族妇女,常戴着一顶高高长长,看起来很奇怪的帽子,这种帽子叫做「罟罟冠」。她们穿的袍子,宽大而且长,走起路来很不方便,常常要两个婢女在后面帮她们拉着袍角,一般的平民妇女,多是穿黑色的袍子。

男服服饰:

冕服:

天子衮冕服。

皇太子衮冕服。

公服:行礼时百官所穿的。

常服:元代上层主要服装。

明代的贵妇多是穿红色大袖的袍子,一般妇女只能穿桃红、紫绿及一些浅淡的颜色。平日常穿的是短衫长裙,腰上系着绸带,裙子宽大,样式很多,像百褶裙、凤尾裙、月华裙等。

男服服饰:

冕服:从宋代起皇帝几乎只穿一种冕服。

朝服:有通天冠服、皮弁服、朝服等。

公服:百官的正式办公服。均用到它。

常服:恢复唐宋时代的常服糸统。

女服服饰:

礼服:

褘衣:为皇后受删、谒庙、朝会时穿着。

翟衣:为皇后的第二礼服。

礼服:品官命妇的大礼服。

清代的衣服长袍马褂,早先是富贵人家才穿的服饰,到后来普遍了,变成全国的一般服饰,平日所戴的便帽就是瓜皮小帽,颜色是外面黑,里面红。满族妇女穿的旗袍,早期是宽宽大大的,后来才变成了有腰身,在旗袍外面再加上一件「坎肩」(背心)。她们的鞋子也很特别,是一种花盆式的高底鞋。汉族妇女的服饰,则和明代差不多。

男服服饰:

礼服外褂:因纹饰不同而分别官阶

衮服:为皇帝穿着。

龙褂:为皇子所照。

补服:依纹饰不同而分别官阶。

朝服:最隆重的大礼服。

吉服:清代的礼服,次于朝服是为吉服,用于吉庆典礼时穿着。

常服:清代之服装制度,唯对常服,规定甚小。

女服服饰:

朝服:皇后的朝服则是朝裙、朝袍、朝褂,三件方为一整体。

吉服:由外褂与袍组成。